عصر ایران - در معماری متداول، ستون ها و تیرها معمولا وظیفه مشخصی دارند: تحمل بار ساختمان و انتقال آن به زمین. اما در «ویلای بازیگر» در لواسان، این نقش سنتی تغییر می کند. در این پروژه، سازه فقط اسکلت نگهدارنده بنا نیست، بلکه به عنصری فعال در شکل گیری فضاهای داخلی و سازماندهی زندگی روزمره تبدیل می شود؛ ایده ای که مرز میان سازه و معماری را کم رنگ می کند.
ایده اصلی طراحی این ویلا، ضخیم کردن سازه و تبدیل عناصر باربر به فضاهایی قابل استفاده بوده است. به جای آنکه ستون ها صرفا به عنوان اجزایی مستقل در میان فضاهای داخلی قرار بگیرند، طراحان چهار فرم مخروطی را به عنوان عناصر اصلی سازه ای در نظر گرفته اند؛ فرم هایی که هم بار ساختمان را تحمل می کنند و هم بخشی از عملکردهای مورد نیاز ویلا را در خود جای می دهند.
این رویکرد، ویلای بازیگر را به نمونه ای قابل توجه از تلاش برای پیوند دادن فرم، سازه و عملکرد در معماری معاصر ایران تبدیل می کند.
مهم ترین ویژگی ویلای بازیگر را باید در نحوه برخورد آن با ستون ها جست و جو کرد. در بسیاری از ساختمان ها، ستون ها عناصری هستند که فضای قابل استفاده پیرامون آن ها شکل می گیرد؛ اما در این ویلا، خود ستون ها به بخشی از فضای قابل سکونت تبدیل شده اند.
چهار فرم مخروطی پروژه افزون بر ایفای نقش باربری، فضاهایی با ابعاد و کارکردهای متفاوت ایجاد می کنند. بخش هایی از برنامه معماری، از فضاهای کوچک تر مانند آشپزخانه تا فضاهای بزرگ تری مانند نشیمن خصوصی در طبقات بالاتر، درون یا میان این عناصر سازماندهی شده اند.
به این ترتیب، سازه صرفا محدودیتی برای طراحی نیست که معمار ناچار باشد آن را بپذیرد یا پنهان کند؛ بلکه به ابزاری برای تعریف فضا تبدیل می شود. فرم مخروطی هر عنصر، ظرفیت متفاوتی برای جای دادن عملکردهای معماری فراهم می کند و در نتیجه، چیدمان فضاها مستقیما با منطق سازه ای بنا ارتباط پیدا می کند.
در ویلای بازیگر، رابطه میان سازه و عملکرد فقط یک تصمیم فنی نیست، بلکه بر تجربه حضور در ساختمان نیز تاثیر می گذارد. وقتی عناصر باربر در شکل گیری فضاهای داخلی مشارکت می کنند، مرز میان اجزای سازنده بنا و محیط زندگی ساکنان کمتر از معماری متداول قابل تفکیک خواهد بود.
در اینجا، فضای داخلی را نمی توان صرفا محدوده ای دانست که پس از استقرار اسکلت ساختمان به وجود آمده است. سازماندهی فضاها از ابتدا با فرم سازه ای پیوند خورده و همین موضوع به عناصر اصلی بنا نقشی دوگانه می دهد: آن ها هم ساختمان را نگه می دارند و هم در تعریف محیط زندگی مشارکت می کنند.
این شیوه طراحی را می توان تلاشی برای فراتر رفتن از جدایی معمول میان سازه، فرم و عملکرد دانست؛ رویکردی که در آن، هر عنصر اصلی ساختمان می تواند هم زمان چند وظیفه داشته باشد.
ویلای بازیگر در لواسان، با مساحت اعلام شده 710 مترمربع، در مقیاس یک پروژه ویلایی قرار می گیرد؛ اما ایده طراحی آن فراتر از شکل ظاهری یک خانه خصوصی است. اهمیت پروژه در این است که چگونه یک مسئله سازه ای را به فرصتی برای بازتعریف فضا تبدیل می کند.
علیرضا تغابنی، معمار ایرانی و بنیانگذار دفتر معماری «دفتر دیگر» (NextOffice)، در آثار خود به تجربه با فرم، سازماندهی فضایی و بازنگری در الگوهای متداول معماری شناخته می شود. پروژه های او، از جمله خانه شریفی ها، نمونه هایی از تلاش برای یافتن پاسخ های متفاوت به مسائل طراحی ساختمان هستند.
در ویلای بازیگر نیز مسئله اصلی، صرفا طراحی یک حجم متفاوت نیست؛ بلکه بازتعریف رابطه میان سازه و فضای سکونت است. چهار عنصر مخروطی، ایده اصلی پروژه را شکل می دهند و نشان می دهند که چگونه می توان یک جزء ضروری ساختمان را به بخشی از سازمان فضایی آن تبدیل کرد.
ویلای بازیگر را می توان نمونه ای از رویکردی دانست که در آن، سازه از یک چارچوب پنهان و صرفا فنی فراتر می رود و به بخشی از هویت فضایی ساختمان تبدیل می شود. چهار فرم مخروطی پروژه نه تنها بار بنا را تحمل می کنند، بلکه در شکل گیری فضاهای مورد نیاز زندگی نیز نقش دارند.
دستاورد اصلی این ایده، کم رنگ کردن مرز میان آن چیزی است که ساختمان را سرپا نگه می دارد و آن چیزی که امکان زندگی در آن را فراهم می کند. در چنین نگاهی، سازه دیگر صرفا زیرساخت معماری نیست؛ خودش به بخشی از معماری تبدیل می شود.
نام پروژه: ویلای بازیگر
کاربری: ویلا
موقعیت: لواسان، ایران
مساحت: 710 مترمربع
سال: 1392 تا 1403
وضعیت: تکمیل شده
معمار: علیرضا تغابنی
تیم طراحی: علیرضا تغابنی، سپیده صراف زاده، هوداد ظروفچیان، محمد کاهیدی، امیر نجفی، الناز خرقانی، عاطفه لطف الهی، رزا بمانی، پیمان نوذری، محمدرضا غلامی، مسعود ساقی، محمدرضا محب علی، مهرداد مکارمی و علی قدس
تیم گرافیک: عسل کرمی، امین زرگر، ماه آفرید کاظمی، سروناز رضایی و امیر طاهری پور
طراحی سازه: سهراب فلاحی و باستان پل
تاسیسات مکانیکی و الکتریکی: پایابنا آفرین و علی عاقلی
اجرا: تندیس آرا و نوید مظاهری
تصویربرداری: احسان آهنی، امیر نجفی و ترانه افتخاری
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: