رشد صادرات با مدل تولید بدون کارخانه

عباس ابهری عضو هیئت مدیره و خزانه دار انجمن‌ تولیدکنندگان بدون کارخانه ( تولید نوین) در گفتگو با خبرنگار ایلنا درخصوص تفاوت تولید نوین با روش های سنتی و تاثیری که بر اقتصاد کشور دارد، گفت: ما مفهوم تولید بدون کارخانه یا تولید نوین را در ۶ الی ۷ کشور مختلف در حوزه اتحادیه اروپا را از این منظر بررسی کردیم و جالب این که بدانید این مدل تولید سالیان سال است که در دنیا پیگیری و در مدل های مختلف قراردادی وجود دارد که در قالب های تولید بدون کارخانه ، تولید قراردادی ، تولید OEMو تولید ODM و تولید متنوعی که در حوزه بریتانیا و اتحادیه اروپا شکل می‌گیرد، برندهای مطرح دنیا مانند برند آدیداس، نایکی و حتی تلفن های اپلی که رهبر بازار هستند، همگی محصولات خود را در قالب قراردادهای تولید بدون کارخانه انجام میدهند. مفهوم این مدل تولید به این صورت است که شما یا صاحب برند یا صاحب تکنولوژی و دانش فنی هستید و یا صاحب مدل خاص و نهایی از محصولی که میخواهید بفروشید، هستید و به عبارتی در انتهای زنجیره بازار فروش و مشتری را در مدل های کسب و کار خود بازار سازی کردید، حال برای اینکه زودتر به فرآیند تولید برسید، از ظرفیت های خالی یا تولیدکنندگان تخصصی در حوزه های مختلف مدنظر و زنجیره کالایی خود استفاده میکنید. یعنی به جای اینکه زمان بگذارید ، زمین و ماشین آلات بگیرید، کارخانه بسازید و تجهیزات را نصب کنید و تست اولیه بگیرید، در واقع شما از کارخانه های که در این زمینه با کیفیت پایین تر یا کیفیت مطلوب شما کار میکنند، طرح و مدل خود را در آن کارخانه قرار داده و با نظارت و کنترل به محصول نهایی مدنظر خود دست یافته و در بازار هدف خود عرضه‌ میکنید.

ابهری درباره بخش صادراتی تولید بدون کارخانه افزود: در ایران هر متقاضی که به بازار صنعت و تولید ورود میکرد، براساس قانون حاکمیت و دولت مجبور بود تا جواز تاسیس و پروانه بهره برداری دهد و اکنون کارخانه‌های بسیاری در صنعت داریم که احداث شدند و در حال کار هستند و یا نیمه تعطیل یا تعطیل هستند. دلیل این قضیه این است که متاسفانه کارخانجات و خطوط تولیدی که مجوز گرفتند و کار خود را آغاز کردند ، بیشتر نیاز مصرف داخلی را برطرف میکنند. از طرفی در حوزه صادرات هم نتوانستند کالای باکیفیت و با برند مشخصی را عرضه کنند که ظرفیت خالی کارخانه خود را به حد تولید نهایی برسانند که بخشی از آن نیاز داخل و بخشی دیگر را صادر کنند. لذا کارخانه ها با ده الی بیست درصد ظرفیت خود و در حالت خوشبینانه با پنجاه درصد ظرفیت کارخانه خود فعالیت می‌کنند، علم نوین کسب و کار در دنیا این مدل تولید بدون کارخانه را پیشنهاد و در بازارهای کسب و کار عرضه کرده است و شرکت های داخلی هم در رشته صنعت های مختلف مانند صنایع آرایشی و بهداشتی ، دارویی ، غذایی، لوازم خانگی، فولادی و حتی صنعت خودرو و قطعه سازی به این سو رو آورده که قابلیت طراحی، فنی و مهندسی ، بازرگانی و برند سازی را داریم و اکنون میخواهیم توسعه بیشتری دهیم و شرایط تولیدی را برای محصول خود ایجاد کنیم ، لذا تولید کننده تامین مواد اولیه و قطعات را انجام میدهد و یا به کارخانه ای که محصول را تولید می‌کند ، می‌سپارد و نظارت و کنترل های لازم را صاحب برند بر آن کارخانه اعمال می‌کند و محصول نهایی را در بازار عرضه می‌کند. ما در حوزه صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی و لوازم خانگی تعداد زیادی تولید کننده بدون کارخانه در کشور داریم که در بازار فعالیت می‌کنند و بسیاری از این عزیزان عضو انجمن ما هستند و مسائل و موضوعاتی که سرعت این مدل تولید را کم می‌کند، مرتفع میکنیم تا سهم قابل توجهی از بازار را رشد دهیم . نگاه اصلی ما نگاه توسعه صادراتی است که اگر در این مدل تولید قدرت و فعالیت بیشتری داشته باشید ، میتوانید در شرایط فعلی کشور در حوزه صادرات و حتی بازار کشورهای همسایه به سهم قابل توجهی دست پیدا کنید.

ابهری درخصوص دریافت مجوز های تولید بدون کارخانه گفت: دریافت مجوز تولید بدون کارخانه پروسه ای دارد که در آیین نامه قید شده و وزارت صمت که متولی صدور پروانه تولید بدون کارخانه است ، در دستورالعمل ها قید کرده است. یک سری موانعی برای دریافت مجوز وجود دارد مانند دارا بودن برند و سپس گرفتن پروانه بهره‌برداری و این موانع ایراد دار میان دستگاهی است که باید رفع شود. در جلسه شورای گفتگو که به تازگی برگزار شد، ما موضوع را در شورای گفتگو مطرح کردیم و به دستور جناب استاندار قرار شد کارگروهی تشکیل شود که موضوعات در آن کارگروه بیان شود و این شیوه نامه ای که برای صدور مجوز هست، بهینه شود و مشکلات این بخش از تولید مرتفع شود ولی آن‌چیزی که بعد از پروانه بهره‌برداری ، اشخاصی که‌ گواهی تولید دارند با آن مواجه هستند ، این است که‌ متاسفانه پروانه تولید بدون کارخانه از منظر برخی دستگاه‌های اجرایی شناخته شده و معتبر نیست . برای مثال برای گرفتن سرمایه در گردش ، بسیاری از بانکها پروانه بدون کارخانه را بعنوان پروانه دارای ارزش مشابه یک شرکت تولیدی نمی‌دانند، زیرا می‌گویند شما پروانه تولید دارید اما کارخانه‌ای ندارید که براساس آن کارخانه و خط‌ تولید شما را اعتبار سنجی کنیم و اداره مالیات می‌گوید شما تولیدکننده نیستید و بازرگان هستید و کار تجاری انجام میدهید و ما حتی در سامانه جامع تجارت مشکل داریم ، خرید از بورس را نمی‌توانیم انجام دهیم . علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از ظرفیت خالی کارخانه های که امروز ادعا میکنند ما فعال هستیم، ایا آن کارخانه از تمام ظرفیت خود برای تولید محصول استفاده می‌کند؟ یا بخشی از این ظرفیت را با تولید برای شرکت های صاحب برند هستند و سهم بازار دارند، پر میکنند ؟ به طبع این زندگی و یک تولید مشترک است.

او در انتها گفت: دوستانی که در این انجمن هستند ، به نوعی تولید کننده بوده و سرعت ورود به بازار را با روش های نوین کسب و کار بهینه کرده و از ظرفیت خالی دیگران استفاده میکنند و کارخانه های که ظرفیت خالی خود را در اختیار این تولیدکنندگان گذاشتند، به مجموعه خود رونق داده و به بحث اشتغال نیروی انسانی کمک میکنند .این موضوع هم برای حاکمیت مهم است بنابراین باید با نگاه ویژه‌ای از این تولیدکنندگان حمایت کنند و برای مجوز آنها اعتبار ویژه ای قائل شوند تا این شرکت ها فعالیت خود را گسترش دهند.