موسیقی مورد علاقه، مسکن طبیعی درد؛ موتزارت نه!

یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که گوش دادن به موسیقی مورد علاقه می‌تواند درد ناشی از اقدامات پزشکی کوتاه‌مدت مانند تزریق وریدی را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد، در حالی که موسیقی‌های آرام‌کننده و حتی قطعات موتزارت اثر مشابهی ندارند. یافته‌ها حاکی از آن است که عامل تعیین‌کننده در تسکین درد، میزان علاقه فرد به موسیقی است، نه ویژگی‌های فنی یا ژانر آن. محققان بیمارستان دانشگاه زوریخ در سوئیس، ۲۰۴ بیمار را که قرار بود برای انجام ام‌آر‌آی از سر، ستون فقرات یا گردن، کانول وریدی دریافت کنند، بررسی کردند. این بیماران به چهار گروه تقسیم شدند: گروهی بدون موسیقی، گروهی که به موسیقی مورد علاقه خود گوش دادند، گروهی که به موسیقی آرام‌کننده گوش دادند و گروهی که به سونات موتزارت (قطعه‌ای که در مطالعات قبلی با کاهش درد و اضطراب مرتبط دانسته شده بود) گوش فرا دادند. شدت درد بیماران در چهار مرحله مختلف اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد بیمارانی که به موسیقی مورد علاقه خود گوش داده بودند، ۳۰ ثانیه و دو دقیقه پس از تزریق، کاهش درد قابل توجهی را تجربه کردند. این اثر حتی در بیمارانی که پیش از تزریق نیز دردی داشتند، مشاهده شد. در مقابل، موسیقی موتزارت تنها در زیرگروهی از بیماران که از قبل درد داشتند، دو دقیقه پس از تزریق اثر تسکینی نشان داد. موسیقی آرام‌کننده تقریباً هیچ تأثیری بر کاهش درد نداشت و عملکرد آن مشابه گروه بدون موسیقی بود. چرا موسیقی آرام‌کننده اثر نکرد؟ دکتر مریتکسل گارسیا آلزامورا، از محققان ارشد این مطالعه، در این باره توضیح می‌دهد: «موسیقی آرام‌کننده معمولاً با سرعت آهسته و صدای کم مشخص می‌شود و دینامیک محسوسی ندارد. این ویژگی‌ها ممکن است باعث شده باشد که بیماران به آن توجه نکنند، که عدم تسکین درد را توضیح می‌دهد». این یافته با نتایج یک مطالعه گسترده‌تر با ۵۴۸ شرکت‌کننده در دانشگاه وریجه آمستردام همسو است. آن مطالعه که در مجله Scientific Reports منتشر شد، نشان داد ترجیح کلی فرد برای یک ژانر موسیقی، پیش‌بینی‌کننده قوی‌تری برای تحمل درد است تا ژانری که فرد فکر می‌کند «برای کاهش درد مفید است». در واقع، افرادی که به ژانر مورد علاقه خود گوش می‌دادند، بدون توجه به نوع آن ژانر (شهری، راک، کلاسیک، الکترونیک یا پاپ)، تحمل درد بالاتری نشان دادند. مکانیسم اثر: لرزهای موسیقایی مطالعه دیگری که در Frontiers in Pain Research منتشر شده، مکانیسم احتمالی این اثر را بررسی کرده است. محققان دانشگاه مک‌گیل کانادا دریافتند که «لرزهای موسیقایی» — احساس سوزن‌سوزن شدن، لرز یا مور‌مور شدن پوست که برخی افراد هنگام شنیدن موسیقی مورد علاقه‌شان تجربه می‌کنند — با کاهش شدت درد مرتبط است. این پاسخ فیزیولوژیکی به نظر می‌رسد که سیگنال‌های درد را در سطح عصبی مسدود می‌کند. داریوش والویسیوس، محقق این مطالعه، توضیح می‌دهد: «ما دریافتیم که گزارش تجربیات احساسی متأثرکننده یا تلخ‌وشیرین، به نظر می‌رسد به کاهش ناخوشایندی درد منجر می‌شود، که ناشی از لذت شدیدتر از موسیقی و لرزهای موسیقایی بیشتر است». پیامدهای بالینی: تجویز موسیقی شخصی‌سازی‌شده دکتر آندری کریستنل-دراگنیا، نویسنده اصلی مطالعه زوریخ، تأکید می‌کند که اگرچه تزریق وریدی یک اقدام جزئی است، اما سطح درد می‌تواند از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت باشد. او می‌گوید: «مراقبت‌های بهداشتی نباید تنها بر دستیابی به تشخیص یا درمان مؤثر متمرکز باشد، بلکه باید تلاش کند بیمار کمترین ناراحتی ممکن را تجربه کند». این یافته‌ها پیامدهای عملی مهمی برای محیط‌های درمانی دارند. بیماران می‌توانند از پزشکان یا پرستاران بخواهند که در طول اقدامات پزشکی کوتاه‌مدت، موسیقی مورد علاقه‌شان پخش شود. برخلاف مداخلات دارویی، این روش ایمن، ارزان و بدون عوارض جانبی است. با این حال، محققان هشدار می‌دهند که این مطالعه محدود به درد کوتاه‌مدت و حاد ناشی از تزریق بوده و تعمیم آن به دردهای مزمن یا اقدامات طولانی‌تر نیازمند تحقیقات بیشتر است. همچنین پرسش‌هایی درباره اینکه آیا موسیقی مورد علاقه در برابر دردهای مکانیکی یا دردهای مزمن نیز مؤثر است، بی‌پاسخ مانده است. نتیجه‌گیری: موسیقی خود را انتخاب کنید شاید مهم‌ترین درس این پژوهش برای عموم مردم این باشد: اگر در انتظار یک اقدام پزشکی دردناک هستید، موسیقی‌ای را انتخاب کنید که واقعاً دوست دارید، نه آنچه فکر می‌کنید «آرام‌بخش» است. سلیقه شما، نه توصیه‌های کلی، تعیین‌کننده اثر تسکینی موسیقی است.