وضعیت بحرانی آب‌های زیرزمینی در برخی سدهای استراتژیک

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، بر اساس آخرین آمار منتشر شده، حجم آب ورودی به سدها تا ۲۵ مهر سال آبی ۱۴۰۶-۱۴۰۵، بالغ بر یک میلیارد و ۱۹۰ میلیون متر مکعب بوده است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۷ درصد و نسبت به میانگین ۱۰ ساله، ۱۲ درصد افزایش یافته است. این روند افزایشی در حجم ذخایر موجود نیز مشهود است؛ به‌طوری که حجم آب موجود در سدها با ۲۳ میلیارد و ۴۰ میلیون متر مکعب، نسبت به سال گذشته ۲۹ درصد و نسبت به میانگین ۱۰ ساله ۴ درصد رشد داشته است.

با این حال، این بهبود کلی، پوششی بر وضعیت بحرانی برخی سدها نیست. طبق گزارش‌ها، سدهای دوستی و طرق در استان خراسان رضوی و سد بارزو در خراسان شمالی، بدترین وضعیت ذخیره را تجربه می‌کنند.

۹۷ درصد مخزن لار خالی است

در حوزه آب شرب تهران و البرز، وضعیت سدهای پنج‌گانه مطلوب ارزیابی نمی‌شود. در این میان، سد لار با ۳۳ میلیون متر مکعب موجودی، تنها ۳ درصد پرشدگی دارد که نسبت به میانگین ۱۰ ساله، ۴۲ درصد عقب‌تر از وضعیت مطلوب است. سد طالقان با ۳۹ درصد پرشدگی، اگرچه نسبت به سال گذشته یک درصد رشد داشته، اما همچنان ۳۳ درصد کمتر از میانگین ۱۰ ساله خود قرار دارد. سد لتیان نیز با ۲۹ درصد پرشدگی، ۴۲ درصد نسبت به میانگین بلندمدت کاهش ذخیره را نشان می‌دهد. سد ماملو با ۸۹ درصد ظرفیت خالی، ۷۴ درصد کمتر از میانگین ۱۰ ساله ذخیره دارد؛ تنها سد امیرکبیر با ۷۰ درصد پرشدگی، روند مثبت ۲۳ درصد افزایش نسبت به میانگین ۱۰ ساله را نشان می‌دهد.

تناقض بارندگی و پیش‌بینی‌های زمستانی

در حوزه ریزش‌های جوی، اگرچه میزان بارندگی در حوزه آبریز تهران (۱۷۶.۵ میلی‌متر) نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما همچنان ۳۶.۸ درصد کمتر از میانگین بلندمدت (۲۷۹.۲ میلی‌متر) است. همچنین، استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، قم، کرمان، سمنان، گیلان و تهران با کاهش بارندگی بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد نسبت به میانگین بلندمدت، در شرایط خشکسالی به سر می‌برند.

موسسه تحقیقات آب پیش‌بینی می‌کند که تغییرات بارشی از ۱۰ آبان تا ۱۳ بهمن، با افزایش دما در شرق کشور و افزایش بارش در بخش‌های غربی همراه باشد. هرچند بارش‌های پاییزی ممکن است بالاتر از نرمال باشد، اما نگرانی‌ها از وقوع یک زمستان کم‌بارش همچنان پابرجاست.

آنچه حائز اهمیت است اینکه آمارها از یک دوگانگی حکایت دارند؛ از یک سو صحبت از ورود ۱۲ درصد بیشتر آب به سدها نسبت به میانگین ۱۰ ساله است و از سوی دیگر، سایه سنگین کم‌آبی بر سر سدهای حیاتی تامین آب شرب تهران و برخی استان‌های جنوبی و شرقی کشور سنگینی می‌کند. به طوری که حجم ذخایر سدها با ۲۹ درصد رشد نسبت به سال گذشته، به ۲۳ میلیارد متر مکعب رسیده برخی سدها نیز همچنان در وضعیت قرمز قرار دارند.

نکته جالب اینکه اگرچه احتمال دارد بارش‌های پاییزی به‌ویژه در بخش‌های غربی بالاتر از حد نرمال باشد، اما این خوش‌بینی با یک هشدار جدی همراه است: تغییر در الگوهای جوی و افزایش دما در شرق کشور، می‌تواند منجر به یک زمستان کم‌بارش شود. این یعنی، نباید اجازه داد خوش‌بینی از بارش‌های پاییزی، ما را از آمادگی برای بحران احتمالی در فصل سرد سال غافل کند.