جهان در آستانه فاجعه سومین جنگ جهانی

به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از گاردین، گیدئون راکمن، تحلیل‌گر ارشد نشریه فایننشال تایمز، در کتاب جدید و تأمل‌برانگیز خود با عنوان «جنگ به شما علاقه‌مند است» (War Is Interested in You) به کالبدشکافی این هراس رو به رشد می‌پردازد؛ عنوانی که برگرفته از هشدار معروف تروتسکی است: «شاید شما به جنگ علاقه‌ای نداشته باشید، اما جنگ به شما علاقه‌مند است»؛ به این معنا که بحران‌ها منتظر اراده ما نمی‌مانند و دیر یا زود درِ خانه‌ها را خواهند زد.

راکمن در این اثر بدبینانه اما واقع‌گرایانه، تصویر خیره‌کننده و نگران‌کننده‌ای از نابسامانی امنیت جهانی ارائه می‌دهد. به اعتقاد او، قدرتمندترین کشورهای اتمی جهان یعنی آمریکا، چین و روسیه اکنون توسط رهبرانی «مقتدر»، منفعت‌طلب و بی‌پروا اداره می‌شوند که با کارت ملی‌گراییِ افراطی بازی می‌کنند. در همین حال، ارزش‌های دمکراتیک در سراسر کره زمین در حال پس‌روی است، سنگرهای سنتی لیبرالیسم در اروپا در برابر راست‌گرایان افراطیِ همسو با کرملین آسیب‌پذیر شده‌اند و مهم‌تر از همه، نهادهای بین‌المللی مانند سازمان ملل، سازمان تجارت جهانی و ناتو در ضعیف‌ترین وضعیت تاریخ خود به سر می‌برند.

پوتین نظم نوین جهانی را با قانون جنگلی «حق با قدرتمند است» توصیف کرده و پیامد آن، شیوع بی‌سابقه جنگ‌ها در عصر پس از جنگ جهانی دوم بوده است؛ از فاجعه غزه و جنگ خونین سودان گرفته تا بزرگ‌ترین نبرد زمینی اروپا در اوکراین و آشوب‌های خاورمیانه. با این حال، خطرناک‌ترین کانون بحران، نه در اروپا، بلکه در شرق آسیا و بر سر تایوان خفته است. تلاقی قدرت دریایی چین و سیاست‌های دوپهلوی واشنگتن، تایوان را به کوتاه‌ترین مسیر برای تبدیل شدن درگیری‌های منطقه‌ای به یک جنگ جهانی تمام‌عیار بدل کرده است.

ریشه این ناامنی فراگیر در افول هژمونی آمریکا و فروپاشی نظمی نهفته است که ایالات متحده پس از جنگ سرد حفظ کرده بود. با اشتباهات استراتژیک واشنگتن در عراق، افغانستان و انفعال سال‌های گذشته در برابر حکومت‌های اقتدارگرا، جهان اکنون به سمت دکترین خطرناکی از «حوزه‌های نفوذ» پیش می‌رود؛ نظمی شبیه به دکترین شخصی ترامپ که در آن هر قدرت بزرگ در منطقه خود فرمان می‌راند و دنیا بر اساس چانه‌زنی‌های پشت پرده چند رهبر مستبد اداره می‌شود.

با این همه، کتاب راکمن برخلاف موضوع تاریکش، روایتی خشک و ملال‌آور نیست. او با نثری جذاب، پر از نکته‌های تاریخی و متکی بر تجربیات کلان خود، به بررسی سازوکارهای ناکام‌مانده صلح‌بان می‌پردازد؛ از مرگ تدریجی «نظم قاعده‌مند جهانی» گرفته تا زوال نظریه‌های خوش‌بینانه‌ای چون تجارت و توسعه به عنوان تضمین‌کنندگان صلح.

کتاب «جنگ به شما علاقه‌مند است» حکم زنگ خطری را دارد که نادیده گرفتن آن دیگر امکان‌پذیر نیست. راکمن قاطعانه حکم به وقوع جنگ جهانی سوم نمی‌دهد، اما با دقتی خیره‌کننده هشدار می‌دهد که سایه سنگین جنگ بیش از هر زمان دیگری به زندگی روزمره ما نزدیک شده است.

کتاب «جنگ به شما علاقه‌مند است (War Is Interested in You) نوشته گیدئون راکمن، ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ (۳۰ مهر ۱۴۰۵) از سوی نشر بدلی‌هد به چاپ رسیده است.