نتانیاهو، در بحران سیاسی اسرائیل: دو حالت رفت و سه حالت ممکن ماند

عصر ایران؛ صابر گل عنبری- با انتخابات اخیر، اسرائیل در وضعیت بلاتکلیفی سیاسی قرار گرفته است و هویت دولت آتی آن مبهم و نامعلوم است.

این مسئله به نظام انتخاباتی پیچیده آن بازمی‌گردد که نتایج معمولا فیصله‌بخش اختلافات سیاسی نیست و گاهی اوقات هم به بحران سیاسی دامن می‌زند. همچنین به تبع چنین نظامی، از یک سو تقریبا تشکیل دولت بدون ائتلاف امکان‌پذیر نیست و از سوی دیگر، دولت‌ها معمولا دوره قانونی چهارساله خود را به پایان نمی‌رسانند و کار به انتخابات زودهنگام می‌کشد.

البته برای نخستین بار از سال ۱۹۷۳، دولت کنونی نتانیاهو این دور را به پایان رساند و کنست هم منحل نشد. احتمالا دلیل آن هم جنگ‌های سه سال اخیر باشد که مانع فروپاشی دولت و برگزاری انتخابات زودهنگام شد.

در انتخابات اخیر اسرائیل، نه ائتلاف حاکم و نه اپوزیسیون (البته منهای فهرست‌های عربی) حد نصاب لازم (۶۱ کرسی از ۱۲۰ کرسی) را به دست نیاوردند.

در این انتخابات، نتانیاهو و ائتلافش در مجموع ۵۳ کرسی به دست آوردند، اردوگاه آیزنکوت ۴۸ کرسی و دو فهرست عربی نیز با تصاحب ۱۹ کرسی یک رکورد تاریخی ثبت کردند.

حزب لیکود به رهبری نتانیاهو ضعیف‌ترین نتیجه را در ۱۷ سال اخیر به دست آورده است؛ اگر مشارکت بالا و به تبع آن حذف برخی احزاب کوچک از گردونه انتخابات نبود، چه بسا ۲۷ کرسی را هم کسب نمی‌کرد.

اکنون با این نتیجه، مهم‌ترین پرسش این روزها این است که سرنوشت نتانیاهو چه می‌شود؟

واقعیت این است که نتانیاهو نتیجه انتخابات را باخته و چنان‌که گفته شد، ضعیف‌ترین نتیجه را از ۲۰۰۹ تاکنون به دست آورده است.

این نشان می‌دهد که او با وجود این ‌همه جنگ در منطقه و به‌ویژه نسل‌کشی در غزه، نتوانست اعتماد پیش از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ جامعه اسرائیل به خود را احیا کند.

درباره سرنوشت نتانیاهو باید گفت با وجود این باخت، او هنوز به‌طور قطعی سقوط نکرده و شانس ضعیفی برای ماندن در قدرت دارد که در ادامه به آن اشاره می‌شود.

با این حال، در دو حالت سقوط او قطعی خواهد بود: نخست این‌ که رئیس‌ جمهور اسرائیل، آیزنکوت را مأمور تشکیل کابینه کند که احتمال آن کم نیست.

در این صورت، اگر آیزنکوت چه مستقیم و چه غیرمستقیم با دو فهرست عربی ائتلاف کند یا آن‌ها به نوعی در تشکیل دولت با او همکاری کنند، سقوط نتانیاهو قطعی است و دیگر شانسی برای ماندن در قدرت ندارد.

حالت دوم این است که هرتزوگ، نتانیاهو را مأمور تشکیل کابینه کند اما مخالفان به وعده خود مبنی بر خودداری از هرگونه همکاری با او عمل کنند. در این وضعیت نیز سقوط او حتمی است.

اما در این میان، تنها در سه سناریو امکان دارد قدرت خود را برای مدتی دیگر حفظ کند:

نخست این ‌که با مهارت خود در اختلاف‌افکنی، در جبهه آیزنکوت شکاف بیندازد و ۸ عضو این اردوگاه را به سمت خود جذب کند تا حد نصاب تشکیل دولت را به دست آورد. این احتمال وجود دارد اما بالا نیست.

دوم این‌ که اردوگاه مخالفان تسلیم فشارهای احتمالی ترامپ برای ائتلاف و تشکیل دولت وحدت ملی شود، یا این‌که نتانیاهو برای ماندن در قدرت دست به جنگی تازه با همراهی آمریکا بزند و با اهرم فشار امنیتی ناشی از آن، اپوزیسیون را مجبور به همراهی و تشکیل دولت وحدت ملی کند.

سوم این‌ که کار به تکرار انتخابات در آینده نزدیک کشیده شود.

در کل، درباره دورنمای آینده سیاسی نتانیاهو می‌توان گفت که او پس از باخت در انتخابات در مسیر سقوط قرار دارد، اما هنوز مدتی با آن فاصله دارد. در همین فاصله زمانی، چه در قالب دولت انتقالی و چه به‌ عنوان شریک احتمالی در دولت وحدت ملی همچنان در صحنه قدرت حضور خواهد داشت.

اکنون پرسش بنیادین نه آینده سیاسی نتانیاهو، بلکه این است که او در این مدت کوتاهی که در قدرت باقی می‌ماند، چه خواهد کرد؟

واقعیت این است که نتانیاهو در این بازه زمانی کوتاه، تنها به حفظ بقای سیاسی و طولانی‌تر کردن دوره زمامداری‌اش فکر می‌کند. از این رو، به احتمال بسیار زیاد تنها راهبرد او امنیتی‌تر کردن فضاست.

به همین علت، برای دستیابی به این هدف راهی جز آغاز جنگی تازه علیه ایران پیش روی خود نمی‌بیند و تمام تلاش خود را برای برافروختن آتش آن به کار خواهد بست تا شاید یکی از این سناریوهای زیر رقم بخورد: یا ایجاد شکاف در جبهه مخالفان یا تحمیل دولت وحدت ملی به آن‌ها یا جلوگیری از ائتلاف آنها با فهرست‌های عربی یا سوق دادن وضعیت به سوی انتخاباتی دیگر.

باید منتظر ماند و دید چه اتفاقی خواهد افتاد.