فشار آمریکا بر عراق؛ آیا تهران و بغداد از هم دور می‌شوند؟

عصر ایران نوشت: همزمان با خروج نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا از عراق، دولت واشنگتن می کوشد با اعمال فشارهای هدفمند به دولت مرکزی بغداد از جمله تحریم های صنعت هوایی ایران و دیگر فشارهای اقتصادی و سیاسی از جمله گروکشی ارسال دلار به عراق با قبول خواست های تحمیلی واشنگتن، رابطه ایران و عراق را محدود و تحت کنترل خود درآورد.

در حالی که قرار است روز چهارشنبه (فردا) آخرین نیروهای نظامی آمریکا خاک عراق را ترک کنند و گروه های مقاومت عراقی این رویداد را یک دستاورد مهم برای خود پس از گذشت ۲۳ سال از اشغال عراق می دانند، اما شواهد و روند رویدادها نشان می دهد واشنگتن همزمان با خروج نمادین نظامی از عراق، همچنان با استفاده از اهرم های مالی و اقتصادی که در اختیار دارد، بر دولت مرکزی بغداد اعمال نفوذ و فشار کرده و به ویژه در تلاش است حضور طبیعی ایران در عراق را بیشتر محدود و مهار کرده و روابط تاریخی دو کشور همسایه را تحت اشراف خود و با اعمال محدودیت های مورد نظرش کنترل و روز به روز به سمت کاهش مدیریت کند.

آشکارترین نمونه از این تلاش واشنگتن، اقدام وزارت خزانه داری آمریکا ابتدا به لغو کامل رابطه هوایی ایران و عراق و سپس "اعمال معافیت تحریمی ذره ای" درباره سفر زائران ایرانی به شهر نجف عراق است؛ در حالی که پیشتر و از روز جمعه در قالب اعمال تحریم هوایی علیه ایران، پروازهای ایرلاین های ایرانی و عراقی به فرودگاه های ۲ کشور را محدود کرده است.

در واکنش به این اقدام دهها هزار عراقی در شهرهای مختلف عراق به میدان آمدند و علیه تحریم هوایی ایران تظاهرات کردند و بسیاری از گروه های مقاومت عراقی نیز به دولت "علی الزیدی" نخست وزیر جدید عراق ضرب الاجل دادند که در صورت عدم لغو تحریم هوایی ایران، خودشان وارد عمل شده و فرودگاه های عراق را تحت کنترل خواهند گرفت.

با بالا گرفتن اعتراضات داخلی عراق و بیم تشدید اوضاع، وزارت خزانه داری آمریکا روز سه شنبه از معافیت تحریمی برای پرواز ایرلاین های عراقی به ایران تنها از فرودگاه نجف با دهها شرط و شروط رونمایی کرد که به نظر نمی رسد همان چیزی باشد که مورد نظر شیعیان عراقی و دولت ایران باشد. در واقع به نوعی به "مرگ گرفتن و به تب راضی کردن" است که به طور طبیعی نمی تواند اعتراضات داخلی در عراق در این باره را کاهش دهد.

معافیت وزارت خزانه‌داری آمریکا به شرکت هواپیمایی عراق اجازه می‌دهد به مدت یک ماه پروازهایی را میان ایران و فقط شهر نجف، برقرار کند و احتمالا پس از آن، معافیتی دائمی‌تر صادر خواهد شد؛ در حالی که پروازها به دیگر فرودگاه های دو کشور مجاز نخواهند بود.

هدف از این اقدام، کاهش فشار بر دولت علی الزیدی است؛ نخست‌وزیری که تلاش دارد ضمن تعمیق روابط با واشنگتن، فعلا تعادلی نیم بند را نیز با ایران از سر رفع تکلیف برقرار سازد و در عین حال منتظر برداشتن گام های بعدی ترامپ برای تضعیف بیشتر تهران بنشیند تا گام به گام ایران را در عراق محدود تر کند؛ چه از نظر حضور سیاسی و اجتماعی و چه از منظر رابطه تجاری و اقتصادی.

در همین راستا دفتر الزیدی روز یکشنبه گذشته اعلام کرد که عراق به دنبال دریافت معافیتی برای سفرهای میان ایران و عراق جهت امور درمانی، تحصیلی و زیارتی است. یعنی به عبارتی از این پس تمامی مراودات و سفرهای ایرانی ها به عراق باید با امضا و تایید طرف آمریکایی باشد!

یک منبع به نشریه "عرب ویکلی" گفته پیشنهاد معافیت از جانب الزیدی به آمریکا ارایه شده و بنا به مدعای او، نخست وزیر عراق پیشنهاد کرده است که برای این پروازهای معافیتی (تنها به مقصد فرودگاه نجف) تدابیر حفاظتی و نظارتی - از جمله غربالگری دقیق و تبادل اطلاعات، و همچنین تضمین عدم استفاده از پروازها برای انتقال سلاح، افراد تحت تحریم یا وجوه غیرقانونی - اعمال شود.

قبول این محدودیت ها به نوعی پذیرش حق وتوی آمریکا در تمامی ابعاد رابطه ایران و عراق به عنوان دو همسایه است و به نظر نمی رسد ادامه رابطه ایران و عراق با قبول چنین فرمولی مورد نظر تهران یا شیعیان عراق و گروه های مقاومت عراقی باشد و از این رو به نظر می رسد در صورت تداوم وضعیت فعلی در عراق، دولت علی الزیدی حمایت و پشتیبانی جریان های شیعی را به طور کلی از دست خواهد داد و سرانجامی جز سقوط زودهنگام نخواهد داشت.

اصرار زیاد واشنگتن به اعمال فشارهای تحمل ناپذیر علیه ایران، می تواند نتیجه عکس داشته باشد و بازی میانه دولت عراق بین ایران و آمریکا را غیرممکن سازد. عراق نمی تواند در حالی که واشنگتن سیاست نابودی تهران را در پیش گرفته، نقش متحد آمریکا در منطقه را بازی کند و باید بین ایران و آمریکا یکی را انتخاب کند.

دولت عراق شاید در هفته ها و ماه های آتی به این نتیجه برسد با دست فرمان فعلی عملا حاکمیتی ندارد و بهتر است حتی به قیمت قبول تحریم های اقتصادی واشنگتن کنترل نفت و بازرگانی خارجی خود را به دست گرفته و بند ناف ۲۳ ساله خرجی ماهانه گرفتن از بانک مرکزی آمریکا را بگسلد!

ایران بیش از ۱۵ سال است که به رغم تحریم های همه جانبه نفتی، بانکی و مالی و ... آمریکا نفت می فروشد؛ دولت روسیه نیز دستکم ۵ سال است که به رغم تحریم ها، نفت می فروشد. چرا دولت آتی عراق در صورتی که بخواهد به استقلال واقعی برسد و از قید و بند دستورات استعماری واشنگتن رهایی یابد، نتواند حتی با وجود تحریم های آمریکا نفت بفروشد؟