اتهام سرقت علمی به اوپن‌ای‌آی در حل مسئله ریاضی

شرکت اوپن‌ای‌آی روز سه‌شنبه ۸ سپتامبر اعلام کرد یکی از مدل‌های داخلی و منتشرنشده‌اش موفق به حل بخشی از معادلات ناویر-استوکس شده است؛ یکی از هفت «مسئله جایزه هزاره» که مؤسسه ریاضی کلی برای حل هرکدام یک میلیون دلار جایزه در نظر گرفته است. اما تنها چند ساعت پس از این اعلام، یک ریاضی‌دان دانشگاه نیویورک، اوپن‌ای‌آی را به سوءاستفاده از پژوهش خصوصی‌اش متهم کرد و جنجالی بر سر نسبت اعتبار این دستاورد علمی به راه انداخت.

ماجرا چیست؟
به گزارش ایتنا بر اساس اعلام اوپن‌ای‌آی، این دستاورد در ۸۸ ساعت و با همکاری حدود ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی که به‌صورت موازی کار می‌کردند به دست آمده و توسط نرم‌افزار Lean که اثبات‌های ریاضی را مرحله‌به‌مرحله اعتبارسنجی می‌کند، تأیید شده است.

اتهام سرقت پژوهش
ساعاتی پیش از اعلام رسمی اوپن‌ای‌آی، تریستان باکمستر، ریاضی‌دان دانشگاه نیویورک، در بیانیه‌ای چهار صفحه‌ای روایت متفاوتی را مطرح کرد. به گفته او، وی به همراه لِوِنت آلپوگه، ریاضی‌دانی که در شرکت رقیب یعنی آنتروپیک فعالیت می‌کند، نزدیک به یک سال با استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی روی اثبات مشابهی برای این مسئله کار کرده و تا ۲۲ اوت به نتیجه رسیده بودند.
باکمستر می‌گوید در تاریخ ۳ سپتامبر و در پی شایعاتی مبنی بر اینکه آنتروپیک به دستاورد بزرگی دست یافته، موضوع پروژه شخصی خود را با یکی از ریاضی‌دانان اوپن‌ای‌آی در میان گذاشته است. به گفته او، سه روز بعد سباستین بوبک، مسئول تیم ریاضیات اوپن‌ای‌آی، در تماسی به او اطلاع داده که مدل داخلی این شرکت پیش‌تر اثباتی صد صفحه‌ای برای نسخه واداشته معادلات ناویر-استوکس تولید کرده است؛ همان رویکرد محدودی که به گفته باکمستر تقریباً هیچ پژوهشگر دیگری آن را دنبال نمی‌کرده است.

بر اساس ادعای باکمستر، بوبک در ادامه دو گزینه پیش روی او گذاشته: یا اوپن‌ای‌آی یک روز پس از انتشار مقاله تیم او نتیجه خود را منتشر کند، یا باکمستر به‌تنهایی و بدون نام‌بردن از آلپوگه -به دلیل فعالیتش در شرکت رقیب- مقاله را منتشر کند.
باکمستر می‌گوید وقتی اعلام کرده ترجیح می‌دهد یافته‌هایش را مستقل منتشر کند، با واکنش‌هایی از سوی بوبک مواجه شده که او آن را غیرحرفه‌ای توصیف کرده است.

در نهایت باکمستر و آلپوگه پژوهش خود را با نام هر دو نفر منتشر کردند، اما اوپن‌ای‌آی در پیام رسمی خود تنها اشاره کرد که نمی‌تواند این احتمال را رد کند که داده‌های ناشناس‌سازی‌شده حاصل از استفاده این دو پژوهشگر از محصولاتش، به بهبود مدل‌هایش کمک کرده باشد.

واکنش اوپن‌ای‌آی
بوبک، اوپن‌ای‌آی و سم آلتمن، مدیرعامل این شرکت، روایت باکمستر را رد کرده‌اند. بوبک در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، تصاویری از پیام‌های خود منتشر کرد که به گفته او نشان می‌دهد از همان ابتدا پیشنهاد انتشار هماهنگ و مشترک با حضور آلپوگه را داده بوده و هرگز خواستار حذف نام او از فهرست نویسندگان نشده است.

سم آلتمن نیز در حمایت از بوبک نوشت که او در طول این ماجرا با صداقت و بزرگواری عمل کرده و اوپن‌ای‌آی در ابتدا تصور می‌کرده تیم رقیب نیز به‌طور کامل مسئله ناویر-استوکس را حل کرده، به همین دلیل خواستار انتشار مشترک نتایج بوده است.
به گفته آلتمن، وقتی مشخص شده تیم باکمستر تنها معادلات اویلر (نسخه بدون اصطکاک ناویر-استوکس) را اثبات کرده‌اند نه کل مسئله، اوپن‌ای‌آی به آنها پیشنهاد داده زودتر منتشر کنند.

اوپن‌ای‌آی همچنین در بیانیه‌ای جداگانه تأکید کرد پیش از انتشار، هیچ دسترسی مستقیمی به پژوهش این دو محقق نداشته و از هیچ داده کاربری خاصی استفاده نکرده است؛ هرچند این احتمال را به‌طور کامل رد نکرده است.

بنا به نوشته theverge، ترنس تائو، برنده مدال فیلدز، دستاورد ریاضی باکمستر و آلپوگه را «موفقیتی چشمگیر» توصیف کرده است.
این دومین رویداد مرتبط با اثبات‌های ریاضی توسط هوش مصنوعی در همین هفته و از سوی همین دو شرکت رقیب بود؛ چند روز پیش‌تر آنتروپیک اعلام کرده بود مدل کلود آنها اثباتی رایانه‌ای تأییدشده برای «آخرین قضیه فرما» ارائه کرده است. نسخه پیشرفته‌تر اثبات باکمستر و آلپوگه که نزدیک‌تر به حل کامل مسئله اصلی است، همچنان منتشرنشده و در انتظار بررسی نهایی است و اثبات صد صفحه‌ای اوپن‌ای‌آی نیز تاکنون توسط هیچ نهاد مستقلی بازبینی نشده است.