دلایل شکست ویندوز فون؛ اشتباهات استراتژیک مایکروسافت چه بود؟

مایکروسافت یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری جهان است؛ شرکتی که در حوزه‌هایی مانند سیستم‌عامل‌های رایانه‌ای، لپ‌تاپ و تبلت، سرویس‌های نرم‌افزاری و کنسول‌های بازی ایکس‌باکس به موفقیت‌های قابل‌توجهی دست یافته است. بااین‌حال، تلاش این شرکت برای ورود جدی به بازار گوشی‌های هوشمند هرگز به نتیجه مطلوب نرسید و در نهایت پروژه «ویندوز فون» به پایان راه رسید.



مایکروسافت بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ مجموعه‌ای از گوشی‌های مجهز به ویندوز فون را روانه بازار کرد؛ اما این محصولات نتوانستند در برابر آیفون اپل و طیف گسترده گوشی‌های اندرویدی جایگاه قابل‌توجهی به دست آورند.

رقابت با آیفون و اندروید از همان ابتدا دشوار بود

در سال ۲۰۱۵، وب‌سایت BGR با استناد به اظهارات یکی از مهندسان سابق مایکروسافت، به بررسی دلایل شکست ویندوز فون پرداخت. بر اساس این روایت، علاوه بر شدت رقابت در بازار، مایکروسافت نتوانست تمرکز و منابع کافی را برای تبدیل ویندوز فون به یک پلتفرم رقیب اختصاص دهد.



پس از عرضه نخستین آیفون، اپل گوشی هوشمند را به یکی از مهم‌ترین محصولات خود تبدیل کرد و به‌سرعت اکوسیستم سخت‌افزاری و نرم‌افزاری منسجمی پیرامون آن شکل داد. در سوی دیگر، اندروید با پشتیبانی گسترده شرکت‌هایی مانند سامسونگ به‌سرعت رشد کرد و به مهم‌ترین رقیب آیفون تبدیل شد.



در چنین شرایطی، ورود یک بازیگر جدید به بازار به‌مراتب دشوارتر بود؛ زیرا موفقیت در این حوزه تنها به تولید یک گوشی مناسب یا توسعه یک سیستم‌عامل وابسته نبود و وجود یک اکوسیستم قدرتمند از برنامه‌ها، توسعه‌دهندگان و خدمات نیز اهمیت زیادی داشت.

مایکروسافت تمرکز کافی روی ویندوز فون نداشت

مایکروسافت منابع مالی و فنی لازم برای رقابت با اپل و گوگل را در اختیار داشت، اما ویندوز فون هیچ‌گاه به مهم‌ترین اولویت این شرکت تبدیل نشد. توسعه پروژه‌های مختلف در بخش‌های دیگر باعث شد تمرکز کامل سازمان روی بازار موبایل شکل نگیرد و توسعه سخت‌افزار و نرم‌افزار ویندوز فون نیز با سرعت مورد انتظار پیش نرود.



در بازار گوشی‌های هوشمند، جایی که اپل و گوگل به‌طور مداوم در حال توسعه سیستم‌عامل، سرویس‌ها و ابزارهای خود بودند، چنین رویکردی می‌توانست به‌سرعت فاصله میان یک پلتفرم و رقبای آن را افزایش دهد.

ویندوز ۸ و ضربه‌ای که به برند مایکروسافت وارد کرد

یکی دیگر از تصمیم‌هایی که به‌صورت غیرمستقیم به ویندوز فون آسیب زد، طراحی و عرضه ویندوز ۸ بود. مایکروسافت در این نسخه تلاش کرد تجربه کاربری رایانه‌های شخصی را با دنیای دستگاه‌های لمسی هماهنگ کند و رابط کاربری آن نیز تحت تأثیر تجربه استفاده از گوشی‌های هوشمند قرار گرفت.



بااین‌حال، این رویکرد برای بسیاری از کاربران رایانه‌های شخصی خوشایند نبود. رابط کاربری جدید که بیش از گذشته برای نمایشگرهای لمسی طراحی شده بود، روی رایانه‌هایی که فاقد صفحه‌نمایش لمسی بودند، تجربه کاربری متفاوت و گاه نامناسبی ایجاد می‌کرد.



در نتیجه، ویندوز ۸ نتوانست انتظارات مایکروسافت را برآورده کند و نارضایتی بخشی از کاربران به اعتبار برند ویندوز نیز آسیب زد. این مسئله در ادامه به‌صورت غیرمستقیم روی برداشت کاربران از ویندوز فون تأثیر گذاشت؛ هرچند این دو پلتفرم از نظر فنی یکسان نبودند.



در مقابل، اپل رویکرد متفاوتی در پیش گرفت و برای محصولات مختلف خود سیستم‌عامل‌های اختصاصی توسعه داد. این استراتژی به شرکت اجازه داد تجربه کاربری هر دستگاه را متناسب با ویژگی‌های همان محصول طراحی کند.

مشکل بزرگ‌تر؛ نبود برنامه‌های کافی

یکی از مهم‌ترین مشکلات ویندوز فون، کمبود برنامه‌های کاربردی بود. تعداد پایین کاربران این پلتفرم باعث شد بسیاری از توسعه‌دهندگان انگیزه کافی برای ساخت و پشتیبانی از نسخه‌های اختصاصی برنامه‌های خود برای ویندوز فون نداشته باشند.



این وضعیت یک چرخه معیوب ایجاد کرد: کاربران به دلیل کمبود برنامه‌های محبوب تمایل کمتری به خرید گوشی‌های ویندوز فون داشتند و از سوی دیگر، توسعه‌دهندگان نیز به دلیل تعداد کم کاربران، منابع کمتری برای توسعه برنامه‌های این پلتفرم اختصاص می‌دادند.



اندروید در همین زمینه از مزیت بزرگی برخوردار بود و به لطف اکوسیستم گسترده خدمات گوگل و پشتیبانی تولیدکنندگان متعدد گوشی‌های هوشمند توانست کاربران و توسعه‌دهندگان بیشتری جذب کند. در مقابل، برخی سرویس‌های مهم گوگل، از جمله جیمیل و یوتیوب، در مقطعی از ویندوز فون پشتیبانی مناسبی نداشتند و گوگل در سال ۲۰۱۳ نیز یوتیوب را از این پلتفرم حذف کرد.

حتی مدیران مایکروسافت هم سراغ اندروید رفتند

تا سال ۲۰۱۷، بیل گیتس، بنیان‌گذار و عضو هیئت‌مدیره وقت مایکروسافت، اعلام کرد که از یک گوشی اندرویدی استفاده می‌کند. برخی دیگر از مدیران این شرکت نیز تجربه مشابهی داشتند؛ موضوعی که نشان می‌داد حتی در داخل مایکروسافت نیز آینده ویندوز فون چندان امیدوارکننده به نظر نمی‌رسد.



مایکروسافت در اکتبر ۲۰۱۷ توسعه ویندوز ۱۰ موبایل را متوقف کرد و در ژانویه ۲۰۲۰ نیز پشتیبانی رسمی از این سیستم‌عامل را به پایان رساند. به این ترتیب، یکی از مهم‌ترین تلاش‌های مایکروسافت برای حضور در بازار گوشی‌های هوشمند عملاً به پایان رسید.

بازگشت مایکروسافت به بازار موبایل با اندروید؟

با وجود پایان دوران ویندوز فون، مایکروسافت ظاهراً هنوز بازار گوشی‌های هوشمند را به‌طور کامل کنار نگذاشته است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این شرکت در حال آماده‌سازی محصولی با نام «Nex Phone» است که برخلاف نسل‌های قبلی، از سیستم‌عامل اندروید استفاده خواهد کرد و احتمال دارد در اواخر سال ۲۰۲۶ معرفی یا روانه بازار شود.



اگر این گزارش‌ها صحت داشته باشند، رویکرد جدید مایکروسافت نشان می‌دهد این شرکت به‌جای تلاش برای ساخت یک اکوسیستم موبایلی کاملاً مستقل، قصد دارد از پلتفرم غالب بازار استفاده کند. چنین تصمیمی می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد مایکروسافت نسبت به بازار موبایل باشد؛ بازاری که این شرکت سال‌ها پیش با ویندوز فون نتوانست سهم قابل‌توجهی از آن به دست آورد.