خطرات تداخل دارویی در سالمندان: مصرف همزمان دارو و گیاهان دارویی

دکتر زهرا معماریانی روز دوشنبه همزمان با هفته سالمند در همایش سلامت سالمندان در دانشگاه علوم پزشکی بابل اظهار کرد: با افزایش سن احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن و در نتیجه مصرف همزمان چند دارو افزایش می‌یابد.

وی گفت: بیماری‌های قلبی‌عروقی، فشارخون، دیابت، اختلالات چربی خون، درد‌های مزمن و مشکلات گوارشی از جمله شرایط شایعی هستند که ممکن است سالمندان را به مصرف طولانی‌مدت دارو نیازمند کنند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل افزود: در کنار دارو‌های تجویزی استفاده از فرآورده‌های گیاهی نیز در میان سالمندان رایج است و این فرآورده‌ها ممکن است با هدف کمک به کنترل علائم مختلف یا بر اساس توصیه اطرافیان و باور به طبیعی و کم‌خطر بودن آنها مصرف شوند؛ اما گیاهی بودن یک فرآورده به معنای نداشتن تداخل با دارو‌ها نیست.

معماریانی با اشاره به مطالعات انجام‌شده در زمینه مصرف همزمان دارو‌های تجویزی و فرآورده‌های دارویی گیاهی در افراد ۶۵ سال و بالاتر، گفت: بررسی ۲۲ پژوهش نشان داده است که مصرف همزمان دارو‌های گیاهی و دارو‌های متعارف در سالمندان پدیده‌ای قابل توجه است و در برخی موارد می‌تواند با تداخلات دارویی همراه باشد.

وی ادامه داد: در این مطالعات، دارو‌هایی مانند دارو‌های ضدفشارخون، دارو‌های قلبی، دارو‌های کاهنده چربی خون، دارو‌های ضدانعقاد، مسکن‌ها و دارو‌های ضددیابت در کنار فرآورده‌هایی مانند جینکوبیلوبا، سیر، جینسینگ، علف چای یا هوفاریقون، اکیناسه و زنجبیل مصرف شده بودند.

این متخصص داروسازی سنتی تصریح کرد: برخی از ترکیبات گیاهی می‌توانند بر اثر و عملکرد دارو‌های رایج یا نحوه متابولیسم آنها در بدن تأثیر بگذارند برای مثال درباره مصرف برخی فرآورده‌های گیاهی مانند جینکوبیلوبا، سیر و جینسینگ همراه با دارو‌های ضدانعقاد یا ضدپلاکت، احتمال افزایش خطر خونریزی مورد توجه قرار گرفته است.

معماریانی افزود: وجود یک تداخل احتمالی به این معنا نیست که مصرف هر فرآورده گیاهی در کنار دارو به طور حتمی خطرناک است؛ بلکه نوع فرآورده، مقدار مصرف، وضعیت سلامت فرد و دارو‌های همزمان، همگی در ارزیابی خطر اهمیت دارند.

پزشک از مصرف دارو‌ها اطلاع داشته باشد

وی با تأکید بر اهمیت مصرف آگاهانه فرآورده‌های گیاهی در سالمندان، اظهار کرد: نکته اصلی آن است که پزشک یا داروساز از تمام فرآورده‌هایی که سالمند مصرف می‌کند، از جمله مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی، اطلاع داشته باشد.

این متخصص داروسازی سنتی توصیه کرد: سالمندان و خانواده‌های آنان هنگام مراجعه به پزشک یا داروساز، علاوه بر دارو‌های تجویزی، مصرف مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی را نیز اطلاع دهند و پیش از شروع یک فرآورده گیاهی جدید، درباره احتمال تداخل آن با دارو‌های مصرفی سؤال کنند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل تصریح کرد: در سالمندی، «طبیعی بودن» یک فرآورده جایگزین بررسی ایمنی و تداخلات دارویی نمی‌شود و این نکته مهم را همه سالمندان مد نظر قرار دهند.

دانشگاه علوم پزشکی بابل دارای ۱۰ دانشکده و یک پژوهشکده اعم از دانشکده پزشکی، داروسازی، دندانپزشکی، پیراپزشکی، پرستاری و مامایی رامسر، دانشکده طب ایرانی، پردیس خودگردان، توانبخشی، بهداشت، پرستاری و مامایی از جمله دانشکده‌های این دانشگاه محسوب می‌شوند که در نهایت پژوهشکده سلامت هم در این دانشگاه فعالیت دارد.

دانشگاه علوم پزشکی بابل شامل هفت بیمارستان شامل مرکز آموزشی درمانی شهید یحیی نژاد بابل، شهید بهشتی، آیت الله روحانی، کودکان امیرکلا، شهید رجایی بابلسر، مرکز درمانی تخصصی ناباروری فاطمه زهرا، ۱۷ شهریور مرزیکلا و نیز دو کلینیک تخصصی و فوق تخصصی امید مرکزی بابل و کلینیک تخصصی و فوق تخصصی امید خشرودپی دارا می‌باشد که سالانه ۷۰ هزار بیمار در این بیمارستان‌ها بستری می‌شوند.

در زمان حاضر این دانشگاه پزشکی در بابل حدود پنج هزار دانشجوی داخلی ۱۴۸ دانشجوی خارجی و ۳۶۸ عضو هیأت علمی دارد. بابل از جمله پنج شهر کشور است که طرح جدید پزشک خانواده در این شهرستان آغاز شد.