پیشرفت علمی کشور در شرایط جنگ نیز باید با قدرت ادامه یابد

در این بیانیه آمده است: دفاع از کشور و ایستادگی در برابر تهدیدها و تجاوزها، بار دیگر اهمیت سرمایه‌های راهبردی ایران، به‌ویژه علم، فناوری و توانمندی نخبگان ایرانی را آشکار ساخته است. بخشی از نقاط قوت کشور در این عرصه، مرهون سرمایه‌گذاری‌های علمی و فناورانه، تربیت نیروی انسانی متخصص و شکل‌گیری ظرفیت‌های بومی در حوزه‌های گوناگون دانش و فناوری است؛ سرمایه‌ای ارزشمند که در کنار دیگر مؤلفه‌های قدرت ملی، به تقویت توان دفاعی و افزایش تاب‌آوری کشور کمک می‌کند.

وزارت علوم در این بیانیه، تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی بر علم و فناوری و ضرورت استمرار پیشرفت علمی کشور در میانه جنگ را نشانه‌ای از نگاه راهبردی ایشان به آینده ایران دانست و تصریح کرد: اقتدار، استقلال و امنیت پایدار کشور بیش از پیش به توان علمی و نوآوری آن وابسته خواهد بود.

در ادامه این بیانیه، پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی خطاب به نخبگان، فرزانگان و جامعه علمی کشور، ترسیم‌کننده افقی روشن برای پیشرفت علمی ایران و یادآور مسئولیت دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و دستگاه‌های متولی علم و فناوری در ساخت آینده‌ای قدرتمند، آباد و پیشرفته توصیف شده است.

وزارت علوم همچنین این پیام را نقشه راهی ارزشمند برای تعمیق و شتاب‌بخشی به حرکت علمی کشور و فرصتی برای بازاندیشی در اولویت‌ها، ظرفیت‌ها و مسئولیت‌های نظام آموزش عالی دانست؛ پیامی که ضمن پاسداشت دستاوردهای علمی ایران، ضرورت عبور از وضع موجود، گشودن افق‌های تازه در مرزهای دانش و پیوند عمیق‌تر علم با نیازها و مسائل واقعی جامعه را یادآور می‌شود.

در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: پیشرفت علمی ایران در دوران پس از انقلاب اسلامی، به‌ویژه در سه دهه اخیر، حاصل مجاهدت و خلاقیت دانشمندان، استادان، پژوهشگران، دانشجویان و نخبگان کشور و برخوردار از پشتوانه ایمان راسخ و اعتقاد عمیق رهبر شهید انقلاب اسلامی به علم، دانش و توانایی ملت ایران بوده است؛ اعتقادی که در حمایت از نخبگان، تقویت زیرساخت‌های علمی و تأکید مستمر بر استقلال علمی و فناورانه کشور تجلی یافت.

این وزارتخانه با تأکید بر ضرورت استمرار مسیر پیشرفت علمی کشور، توسعه علوم پایه و علوم انسانی، مرزشکنی علمی، پرورش خلاقیت و نوآوری، تقویت خوداتکایی در حل مسائل کشور، رفع گلوگاه‌های فناورانه، پیوند پایدار دانشگاه با صنعت و اقتصاد و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی را از الزامات اقتدار علمی و پیشرفت پایدار ایران برشمرد.

در این بیانیه تأکید شده است که پیشرفت علمی، امری مقطعی و وابسته به شرایط نیست، بلکه ضرورتی راهبردی و از پایه‌های اساسی ساختن آینده ایران به شمار می‌رود.

وزارت علوم همچنین تحقق این چشم‌انداز را مستلزم عبور از نگاه صرفاً کمّی به تولیدات علمی و توجه جدی به کیفیت، عمق، مرجعیت و اثرگذاری دانش دانست و تصریح کرد: علوم پایه باید پشتوانه نوآوری‌های فناورانه، علوم انسانی زمینه‌ساز فهم عمیق مسائل جامعه و دانشگاه کانون پرورش تفکر خلاق و نقادانه باشد؛ همچنین پیوند علم و عمل باید بستری برای حل مسائل اساسی کشور فراهم کند.

بر اساس این بیانیه، وزارت علوم در راستای تحقق رهنمودهای رهبر معظم انقلاب، هفت محور را در اولویت فعالیت‌های خود قرار می‌دهد:

1. تقویت علوم پایه و علوم انسانی از طریق برنامه‌ریزی هدفمند، حمایت پایدار از پژوهش‌های بنیادین و ارتقای جایگاه این حوزه‌ها در نظام علمی کشور؛

2. گسترش مرزهای دانش و تقویت خلاقیت و نوآوری با فراهم‌کردن فرصت تجربه، ایده‌پردازی، پژوهش‌های پیشرو و پرداختن به مسائل حل‌نشده علمی؛

3. توانمندسازی نخبگان و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای رشد استعدادها، مشارکت مؤثر آنان در حل مسائل کشور و نقش‌آفرینی در عرصه‌های علمی و مدیریتی؛

4. تحکیم پیوند دانشگاه، پژوهش و جامعه از طریق گسترش همکاری‌های پایدار با صنعت، بخش‌های تولیدی و خدماتی، شرکت‌های دانش‌بنیان و نهادهای متولی حل مسائل ملی، به‌ویژه در حوزه‌های آب، خاک، غذا، انرژی و فناوری‌های نوظهور؛

5. تقویت استقلال و اقتدار علمی و فناورانه کشور با توسعه زیرساخت‌های پژوهشی، رفع موانع و گلوگاه‌های فناورانه و حمایت از تبدیل دانش به محصولات، خدمات و راه‌حل‌های مؤثر؛

6. بهره‌گیری از خرد جمعی جامعه علمی در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی و تقویت مشارکت استادان، پژوهشگران و نخبگان در تصمیم‌سازی‌های مرتبط با آینده علم و آموزش عالی؛

7. ارتقای کیفیت و اثرگذاری نظام آموزش عالی با تأکید بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانشگاه، اخلاق علمی، پاسخ‌گویی به نیازهای کشور و فراهم‌کردن زمینه مشارکت سازنده نسل جوان در ساخت آینده ایران.

در بخش پایانی بیانیه آمده است: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با باور به اینکه سرمایه انسانی خلاق و برخوردار از انگیزه، مهم‌ترین پشتوانه پیشرفت کشور است، بر ضرورت فراهم‌سازی محیطی امیدآفرین، پویا و شایسته برای فعالیت علمی و پژوهشی تأکید می‌کند. صیانت از سرمایه نخبگانی، تقویت پیوند دانشگاهیان با مسائل و نیازهای ایران و فراهم‌آوردن زمینه شکوفایی استعدادها، از مسئولیت‌های اساسی نظام آموزش عالی در مسیر تحقق رهنمودهای رهبر معظم انقلاب است.

این وزارتخانه همچنین با تجدید عهد با آرمان‌های انقلاب اسلامی و پاسداشت یاد و مجاهدت‌های رهبر شهید انقلاب، از تأکید راهبردی رهبر معظم انقلاب اسلامی بر علم و فناوری، به‌ویژه در شرایط جنگ و دفاع از کشور، قدردانی و اعلام کرد که برای تعمیق حرکت علمی کشور، پرورش نسل‌های خلاق و توانمند، گسترش مرزهای دانش و تبدیل ظرفیت‌های علمی ایران به پشتوانه‌ای استوار برای پیشرفت، رفاه و اقتدار ملی، از هیچ تلاش شایسته‌ای فروگذار نخواهد کرد.

در پایان این بیانیه ابراز امیدواری شده است که با اتکال به خداوند متعال و همت جامعه علمی و مجاهدت نخبگان و دانشگاهیان، مسیر پیشرفت علمی ایران با قدرت و شتاب بیشتری ادامه یابد و دانشگاه ایرانی بیش از پیش به کانون تولید دانش، پرورش اندیشه و حل مسائل کشور و زمینه‌ساز دستیابی ایران به جایگاهی شایسته در مرجعیت علمی و فناوری جهان تبدیل شود.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری آبان 1405