نفتکش در تنگه هرمز آتش گرفت؛ سوختن بهتر از غرق شدن؟

روزنامه هفت صبح نوشت: سوپر نفتکش «الگایا» در جنوب تنگه هرمز بر اثر برخورد با مین‌های دریایی منفجر می‌شود و تلاش نیروی دریایی سپاه برای مهار آتش بی‌نتیجه می‌ماند؛ اما گویا این وضعیت برای اکوسیستم شکننده خلیج فارس، آلودگی کمتری به همراه دارد.

محمدرضا فاطمی اکولوژیست دریایی آتش زدن مواد نفتی را در مقایسه با نشست این مواد در آب دریا و رسوب در سواحلی با جنس‌های مختلف، به مراتب کمتر می‌داند و بر این باور است که هیدروکربن‌های آتش گرفته به سمت هوا می‌روند و فلزات سنگین آنها در رسوبات کف خلیج فارس باقی می‌مانند که اثرات دراز مدت بر اکوسیستم این منطقه خواهند داشت. البته او تاکید می‌کند؛ اثرات مخرب محیط زیستی جنگ نسبت به رهاسازی فاضلاب و غیره به مراتب کمتر است اما چون آلودگی‌های ناشی از جنگ به یکباره ایجاد می‌شود، به چشم می‌آید و زمینه مرگ و میر آبزیان را فراهم می‌کند.

عدم رعایت قوانین تردد در خلیج فارس نه تنها کار دست سوپرنفتکش الگایا می‌دهد، بلکه ضربه دیگری به اکوسیستم شکننده خلیج فارس وارد می‌کند. رسانه‌ها ۲۳ شهریورماه نوشتند که این شناور غول پیکر، بدون رعایت ضوابط در حال گذر از منطقه ممنوعه تنگه هرمز بوده که با مین برخورد می‌کند. تلاش‌های نیروی دریایی سپاه برای مهار آتش به نتیجه نمی‌رسد و گویا دو تا سه روزی این شناور روی پهنه آب‌های ایران، درگیر شعله‌های آتش بوده است. اما آیا این پدیده و پدیده‌های مشابه آن، خطرات بیشتری برای اکوسیستم خلیج فارس نسبت به نشت نفت و غرق شدن نفتکش‌ها در خلیج فارس خواهند داشت؟

خطرناک بودن هر تنش و استرس برای خلیج فارس

محمدرضا فاطمی اکولوژیست دریایی در گفت‌وگو با هفت صبح، با در نظر گرفتن شرایط خلیج فارس که از نظر آستانه اکولوژیک در اوج است، طاقت این اکوسیستم را در برابر هرگونه تنش و استرس بسیار اندک توصیف می‌کند؛ زیرا موجودات آن در دامنه طاقت فرسای زندگی به سر می‌برند.

البته او تاکید می‌کند که قبل از وقوع جنگ نیز در ایران سالانه هزاران تن مواد نفتی و انواع و اقسام آلودگی‌ها را به خلیج فارس می‌ریختیم و آلودگی‌های ناشی از جنگ، در مقابل آلاینده‌هایی که مستمر به این اکوسیستم وارد می‌شود، اصلاح هیچ است. تمرکز روی وقایع اخیر خلیج فارس، نباید منجر به پرت کردن توجه مردم از معضل اصلی آن یعنی ورود مستمر آلاینده‌ها به این اکوسیستم شود

آلودگی‌هایی که به چشم می‌آیند

این اکولوژیست دریا، درباره وضعیت آلایندگی نفتکش‌هایی که دچار حریق می‌شوند، توضیح می‌دهد که در دریا دو نوع آلایندگی داریم. یکی آلودگی‌های کوتاه مدت که به چشم می‌آیند. مثل غرق شدن نفتکش‌ و رها شدن آنها که در کوتاه مدت اثرات خود را نشان داده و به صورت لکه نفتی نمایان می‌شوند.

لکه‌های نفتی تلفات ایجاد می‌کنند و یک نوع آلودگی مقطعی به شمار می‌روند؛ اما آلودگی مزمن یا دراز مدت نظیر فاضلاب‌هایی که به دریا وارد می‌شود یا لوله‌های پوسیده نفتی، به چشم نمی‌آیند و در بلند مدت، اکوسیستم را تحت تاثیر قرار داده و زمینه کاهش جمعیت ماهی‌ها و ذخایر دریایی را فراهم می‌کنند. به گفته فاطمی، نفتکشی که چند میلیون گالن نفت دارد اگر به یک جزیره یا ساحل مرجانی برخورد کند، فاجعه ایجاد می‌کند.