یخ‌های دریایی قطب جنوب تغییرات چشمگیری را تجربه می‌کنند

یخ‌های دریایی قطب جنوب به حداکثر گسترش سالانه خود در تاریخ 14 سپتامبر 2026 رسیدند - سومین کمترین میزان در سابقه ثبت شده توسط ماهواره. منبع: رصدخانه زمین ناسا/Michala Garrison

قطب جنوب توسط یک اقیانوس وسیع احاطه شده است که به یخ‌های دریایی آن اجازه می‌دهد تا در طول زمستان نیمکره جنوبی به طور گسترده‌ای پخش شوند. این با قطب شمال متفاوت است، جایی که یک حوضه اقیانوسی توسط زمین‌های اطراف احاطه شده است. اگرچه جغرافیا قطب جنوب به یخ‌های زمستانی اجازه می‌دهد تا مسافت‌های زیادی را گسترش دهند، اما همچنین باعث می‌شود که یخ‌ها به عرض‌های جغرافیایی گرم‌تری وارد شوند که در آن ذوب شدن در طول تابستان محتمل‌تر است. در نتیجه، یخ‌های دریایی قطب جنوب به طور کلی به حداکثر گسترش خود در سپتامبر می‌رسند و قبل از کاهش به حداقل سالانه در فوریه.

طبق گفته ناسا و مرکز ملی داده‌های برف و یخ (NSIDC)، یخ‌های دریایی قطب جنوب احتمالاً به حداکثر گسترش سالانه خود در 14 سپتامبر (بالا) رسیدند. در اوج، این یخ‌ها حدود 17.59 میلیون کیلومتر مربع (6.79 میلیون مایل مربع) را پوشاندند. این باعث شد که سال 2026 سالی با سومین کمترین حداکثر زمستانی در سابقه ماهواره‌ای باشد.

نقشه‌های زیر نشان می‌دهند که چگونه یخ‌های دریایی قطب جنوب بین فصول تغییر می‌کنند و میانگین غلظت یخ را در سپتامبر (چپ) و فوریه بعدی (راست) از سال 1990 تا 2026 نشان می‌دهند. مناطق سفید جامد نشان‌دهنده مناطقی با بیشترین پوشش یخ هستند، در حالی که آبی تیره نشان‌دهنده اقیانوس باز است. فقط مناطقی که یخ حداقل 15 درصد از آب را پوشش می‌دهد، گنجانده شده‌اند. دانشمندان از این آستانه برای تعیین اینکه کدام مناطق واجد شرایط پوشش یخ در هنگام محاسبه کل "وسعت یخ دریایی" هستند، استفاده می‌کنند.

تغییرات یخ‌های دریایی قطب جنوب از رشد رکورد به کمترین میزان تاریخی

برای دهه‌ها، یخ‌های دریایی قطب جنوب به نظر می‌رسید که در جهت مخالف یخ‌های در حال انقباض در قطب شمال حرکت می‌کنند. بین سال‌های 1979 و 2014، وسعت یخ‌های دریایی اطراف قطب جنوب به طور تقریبی 1 درصد در هر دهه افزایش یافت. با این حال، از آنجا که پوشش یخ قطب جنوب به طور طبیعی از سال به سال به طور قابل توجهی نوسان دارد، محققان هنوز مطمئن نیستند که آیا این افزایش تدریجی نشان‌دهنده یک تغییر بلندمدت معنادار است یا خیر.

این گسترش به ویژه بین سال‌های 2012 و 2014 قابل توجه بود، زمانی که یخ‌های زمستانی قطب جنوب برای سه سال متوالی رکوردهای جدیدی را به ثبت رساندند. این رکوردها در تضاد آشکار با شرایط در قطب مقابل، جایی که یخ‌های دریایی قطب شمال در حال کاهش شدید بود، قرار داشت.

اما روند صعودی قطب جنوب در سال 2015 به پایان رسید. از سال 2016، این منطقه شاهد کاهش قابل توجهی در پوشش یخ دریایی بود که نشان‌دهنده یک تغییر چشمگیر از دهه‌های گذشته است. اگرچه برخی سال‌ها شاهد بهبودهای جزئی بوده‌اند، اما یخ‌های دریایی قطب جنوب به طور کلی زیر میانگین تاریخی خود باقی مانده است.

بحرانی‌ترین شرایط در سال 2023 رخ داد، زمانی که قطب جنوب کمترین حداقل تابستانی و کمترین حداکثر زمستانی را از زمان آغاز مشاهدات ماهواره‌ای به ثبت رساند. حداکثر پایین غیرمعمول در سال 2026 نیز به این تصویر در حال تغییر، اندازه‌گیری مهم دیگری را اضافه می‌کند. دانشمندان به ردیابی یخ‌ها هر سال ادامه می‌دهند تا تعیین کنند که آیا این کاهش‌ها نشان‌دهنده یک تحول پایدار در شرایط یخ‌های دریایی قطب جنوب است یا در محدوده تغییرات آماری قرار دارد.

نحوه ردیابی یخ‌های دریایی قطب جنوب توسط ماهواره‌ها از میان ابرها

دانشمندان با استفاده از ماهواره‌هایی که به ابزارهای به نام حسگرهای مایکروویو غیرفعال مجهز هستند، یخ‌های دریایی قطب جنوب را اندازه‌گیری می‌کنند. به جای تکیه بر نور مرئی، این ابزارها انرژی مایکروویو را که به طور طبیعی از سطح زمین ساطع می‌شود، تشخیص می‌دهند.

یخ‌های دریایی سیگنال مایکروویو قوی‌تری نسبت به آب‌های باز اقیانوس تولید می‌کنند که به محققان اجازه می‌دهد تا مناطق یخ‌زده را از دریاهای بدون یخ متمایز کنند. یک مزیت مهم این رویکرد این است که امواج مایکروویو می‌توانند از ابرها عبور کنند. این بدان معناست که دانشمندان می‌توانند یخ‌های دریایی قطب جنوب را به طور مکرر حتی در صورت وجود ابرهای ضخیم که مانع از دیدن سطح توسط دوربین‌های ماهواره‌ای معمولی می‌شود، مشاهده کنند.

رکورد طولانی مدت با مشاهدات از فضاپیمای Nimbus-7 ناسا در اواخر دهه 1970 آغاز شد. از سال 1987، ماهواره‌هایی که تحت برنامه ماهواره‌ای دفاعی (DMSP) فعالیت می‌کردند، اندازه‌گیری‌های بیشتری را ارائه کردند. ماهواره Aqua ناسا نیز بین سال‌های 2002 و 2011 داده‌هایی را ارائه کرد.

تلاش نظارتی به تکامل خود ادامه می‌دهد زیرا فناوری ماهواره‌ای تغییر می‌کند. در سال 2025، محققان شروع به گنجاندن مشاهدات از ماهواره GCOM-W آژانس اکتشافات فضایی ژاپن کردند و به حفظ رکورد چند دهه‌ای مورد استفاده برای درک تغییرات یخ قطب جنوب کمک کردند.

تصاویر رصدخانه زمین ناسا توسط Michala Garrison، با استفاده از داده‌های مرکز ملی داده‌های برف و یخ.