پلاستیکی که تصور می‌شد بی‌خطر است، ممکن است عامل بیماری کبد چرب باشد

دانشمندان کشف کرده‌اند که پلی‌اتیلن، پلاستیکی که معمولاً در بسته‌بندی مواد غذایی و ظروف یافت می‌شود، ممکن است به بیماری کبد چرب کمک کند و اثرات آن را زمانی که با یک رژیم غذایی ناسالم ترکیب شود، بدتر کند. منبع: Shutterstock

محققان در دانشکده دامپزشکی و علوم زیستی دانشگاه تگزاس A&M اکنون یک نگرانی بالقوه برای سلامتی را شامل پلی‌اتیلن، یکی از پرکاربردترین پلاستیک‌ها در جهان شناسایی کرده‌اند. یافته‌های آنها نشان می‌دهد که میکروپلاستیک‌های پلی‌اتیلن ممکن است به بیماری کبد چرب کمک کنند، به ویژه زمانی که قرار گرفتن در معرض آن در کنار یک رژیم غذایی ناسالم رخ می‌دهد.

پلی‌اتیلن تقریباً یک سوم از تولید پلاستیک در سراسر جهان را تشکیل می‌دهد. این ماده در بسیاری از محصولات روزمره از جمله بسته‌بندی مواد غذایی، ظروف نگهداری، بسته‌بندی پلاستیکی و پوشش‌های فنجان‌های نوشیدنی استفاده می‌شود. با وجود استفاده گسترده آن، دانشمندان توجه نسبتاً کمی به اثرات بالقوه آن بر کبد در مقایسه با سایر انواع میکروپلاستیک‌ها معطوف کرده‌اند.

دکتر Adi Joshi، استاد مشارک در بخش فیزیولوژی و داروشناسی دامپزشکی VMBS، گفت: «مطالعات زیادی واقعاً به اثر پلی‌اتیلن بر سلامت کبد نگاه نکرده‌اند و این پرکاربردترین پلاستیک است. آنچه اکنون می‌دانیم این است که این میکروپلاستیک‌ها، به ویژه پلی‌اتیلن، بر مکانیسم‌های طبیعی دفاع و ترمیم کبد ما تأثیر می‌گذارند.»

میکروپلاستیک‌های رایج ممکن است به بیماری کبد چرب کمک کنند

برای بررسی اثرات احتمالی سلامتی پلی‌اتیلن، جوشی و همکارانش بررسی کردند که آیا قرار گرفتن در معرض این پلاستیک رایج می‌تواند بیماری کبد چرب را تقویت کند یا خیر.

این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که چربی بیش از حد در سلول‌های کبد جمع شود. طبق گفته بنیاد کبد آمریکا، حدود 25 درصد از افراد در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به یک نگرانی بزرگ بهداشت جهانی تبدیل شده است.

محققان دریافتند که قرار گرفتن در معرض پلی‌اتیلن حتی بدون تأثیر یک رژیم غذایی ناسالم، نشانه‌های بیماری کبد چرب را افزایش می‌دهد. هنگامی که پلاستیک با رژیم غذایی غنی از چربی، فروکتوز و کلسترول ترکیب شد، علائم بیماری کبد شدیدتر شد.

این نتایج نشان می‌دهد که قرار گرفتن در معرض آلاینده‌های محیطی و عادات غذایی ضعیف ممکن است اثرات مضر یکدیگر را تقویت کنند و به طور بالقوه آسیب کبد را تشدید کنند.

جوشی گفت: «کسانی که رژیم غذایی به سبک غربی دارند، از جمله غذاهایی مانند همبرگر و نوشابه، ممکن است شانس بیشتری برای پیشرفت به بیماری کبد چرب داشته باشند اگر در معرض پلی‌اتیلن نیز قرار گیرند.»

این نتایج به ویژه غیرمنتظره بود زیرا پلی‌اتیلن به طور سنتی به عنوان ماده‌ای نسبتاً بی‌اثر از نظر زیستی در نظر گرفته می‌شد. به عبارت دیگر، دانشمندان به طور کلی آن را کمتر از مواد واکنش‌پذیر دیگر در تعامل با سیستم‌های بیولوژیکی می‌دانستند.

با این حال، یافته‌ها نشان می‌دهد که پلی‌اتیلن ممکن است بر عملکرد کبد به روش‌هایی که قبلاً نادیده گرفته شده بود تأثیر بگذارد. اثرات آن هم به طور مستقل و هم در کنار عوامل خطر رژیمی ظاهر شد و سؤالات مهمی را در مورد نحوه تعامل این پلاستیک رایج با متابولیسم بدن و مکانیسم‌های محافظتی ایجاد کرد.

دانشمندان مشخص کردند که میکروپلاستیک‌ها چگونه بر کبد تأثیر می‌گذارند

درک اینکه پلی‌اتیلن در کجا و چگونه تغییرات بیولوژیکی ایجاد می‌کند می‌تواند به توضیح نقش بالقوه آن در بیماری کبد کمک کند.

برای بررسی دقیق‌تر این اثرات، تیم تگزاس A&M با دانشمندان دانشگاه اوکلاهما همکاری کرد و از یک تکنیک قدرتمند به نام رونوشت‌برداری فضایی استفاده کرد.

این فناوری به محققان اجازه می‌دهد تا فعالیت ژن را در حالی که اطلاعات مربوط به محل قرارگیری سلول‌های فردی در یک بافت را حفظ می‌کنند، مطالعه کنند. به جای اینکه صرفاً اندازه‌گیری کنند کدام ژن‌ها فعال هستند، دانشمندان می‌توانند به طور دقیق مشخص کنند که تغییرات بیولوژیکی کجا در حال رخ دادن هستند.

با استفاده از این رویکرد، این تیم نواحی آسیب کبد مرتبط با قرار گرفتن در معرض پلی‌اتیلن را ترسیم کرد و مسیرهای مولکولی را که ممکن است به توضیح اثرات کمک کنند، شناسایی کرد.

یکی از یافته‌های مهم شامل PPAR-alpha، پروتئینی است که به تنظیم متابولیسم چربی در کبد کمک می‌کند. محققان دریافتند که پلی‌اتیلن این پروتئین را فعال می‌کند و نشان می‌دهد که نقش مهمی در پاسخ کبد به میکروپلاستیک‌ها دارد.

آنها همچنین ANXA2، ژنی که با ترمیم بافت مرتبط است را به عنوان یکی دیگر از عوامل احتمالی در روند بیماری شناسایی کردند.

در مجموع، این اکتشافات تصویری دقیق‌تری از نحوه تداخل پلی‌اتیلن با عملکردهای طبیعی کبد، از جمله مکانیسم‌های دخیل در محافظت و ترمیم بافت آسیب‌دیده ارائه می‌دهد.

جوشی معتقد است که درک این مسیرهای بیولوژیکی می‌تواند در نهایت به محققان کمک کند تا درمان‌های بالقوه‌ای را شناسایی کنند که اثرات مضر قرار گرفتن در معرض میکروپلاستیک را کاهش می‌دهد.

آیا میکروپلاستیک‌ها می‌توانند به آسیب جدی‌تر کبد کمک کنند؟

اگرچه یافته‌ها ارتباط قبلاً بررسی نشده بین پلی‌اتیلن و بیماری کبد چرب را نشان می‌دهد، اما چندین سؤال مهم همچنان بی‌پاسخ مانده است.

محققان قصد دارند بررسی کنند که آیا قرار گرفتن در معرض پلی‌اتیلن می‌تواند به اشکال پیشرفته‌تر بیماری کبد، از جمله فیبروز کمک کند یا خیر. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که آسیب مداوم یا مداوم به کبد منجر به تجمع بافت اسکار شود که می‌تواند در توانایی اندام برای عملکرد صحیح اختلال ایجاد کند.

این تیم همچنین قصد دارد فرآیندهای مولکولی دیگری را که در پاسخ کبد به پلی‌اتیلن دخیل هستند، بررسی کند. یکی از تمرکزهای خاص تعیین اینکه آیا هدف قرار دادن مسیر PPAR-alpha می‌تواند به محافظت از کبد در برابر آسیب مرتبط با میکروپلاستیک کمک کند یا خیر.

جوشی گفت: «این مطالعه پیشگام نشان می‌دهد که پلی‌اتیلن می‌تواند به بیماری کبد چرب کمک کند و استفاده از رونوشت‌برداری فضایی دقیقاً مشخص کرده است که آسیب در کبد کجا رخ داده است. ممکن است میکروپلاستیک‌های دیگر نیز برای کبد مضر باشند و ما قطعاً باید به سایر کلاس‌های میکروپلاستیک‌ها نگاه کنیم.»

این یافته‌ها به نگرانی‌های فزاینده در مورد پیامدهای احتمالی سلامتی میکروپلاستیک‌ها می‌افزاید، اگرچه تحقیقات بیشتری برای تعیین اینکه چگونه این مشاهدات تجربی به قرار گرفتن در معرض روزمره انسان ترجمه می‌شوند، مورد نیاز است.

برای جوشی، این کشف بر این نکته تأکید می‌کند که چرا دانشمندان باید فراتر از عوامل خطر آشنا مانند رژیم غذایی هنگام بررسی بیماری‌های مزمن نگاه کنند. با ادامه تحقیقات، درک اینکه چگونه آلاینده‌های زیست محیطی رایج با بدن تعامل دارند می‌تواند به عوامل ناشناخته قبلی در مشکلات سلامتی طولانی مدت منجر شود.