فاجعه کم‌آبی و سوء‌مدیریت در پارک جنگلی چیتگر

با انتشار این خبر، مسئولان فعلی و سابق و اسبق در نهادها و سازمان‌های مختلف به یکدیگر تاختند و هر یک مدیریت دیگری را نشانه گرفت و روایت خود را از خشک شدن پارک جنگلی با قدمت ۶۰ ساله ارائه داد. مردم هم همه روایت ها را شنیدند ولی در نهایت همچنان این پرسش باقی است که چرا پیش از رسیدن پارک جنگلی به چنین وضعیتی، اقدامات مؤثر و به‌موقع برای نجات درختان انجام نشد؟

چنین فاجعه‌ای، نتیجه اتفاقاتی نیست که طی یکی‌دو سال اخیر رخ داده باشد، بلکه باید علل آن را در بستر مشکلات انباشته‌شده طی حدود ۱۵تا ۲۰سال گذشته بررسی کرد؛ مشکلاتی که گفته می‌شود با بحران کم‌آبی آغاز شده و در ادامه با سهل‌انگاری های مدیریتی جان درختان چیتگر را گرفته است.

من سال‌هاست از کنار پارک چیتگر عبور می‌کنم، از فاصله‌ای نه خیلی دور نه خیلی نزدیک، به نظر می‌رسید درختان سر جای خود هستند؛ تا این که ناگهان پس از چند هشدار جسته و گریخته، یک عکس ماهواره‌ای، عمق فاجعه را نشان داد. درختان چیتگر بیش از یک دهه بود که حالشان خوب نبود ولی کسی آنها را ندید یا شاید هم دیدند ولی خود را به ندیدن زدند، چون مسئولیت‌پذیر بودن و اقرار به اشتباه و قدم گذاشتن در راه بازگشت و ترمیم و آبادانی سخت است.

ما درختان را ندیدیم و آنها مردند؛ چنان که انباشت بحران‌های اجتماعی را هم نمی‌بینیم که با نمود هرچه بیشتر در دو دهه اخیر، بخش‌هایی از جامعه را می‌کشد! آنچه را که در این یک سال و نیم گذشته، یعنی از هفته پایانی خرداد پارسال بر جامعه ایران گذشت ببینید، دو جنگ پیاپی و وضعیت نه صلح نه جنگ فعلی، اعتراضات دی‌ماه گذشته و موج‌های پی‌درپی تورم و گرانی و سقوط مردم در سیاه‌چال معیشت و سلامت روان که هر یک به‌تنهایی کافی است تا جامعه‌ای را متلاشی کند.

روزی نیست که شما اخباری از تشدید بحران وضعیت روانی جامعه نشنوید و نخوانید؛ جامعه‌ای که در مواجهه با این حجم از بحران، همه مرزهای هشدارها را درنوردیده و اکنون دچار فرسودگی روانی و تروماهای جمعی شده است.

همین طبقه متوسط جامعه ایرانی که روزگاری محور تحولات اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و علمی بود، حالا به چه روز افتاده است؟ زیر فشار بحران‌های اقتصادی و اجتماعی پی‌درپی، دیگر جانی ندارد. اما وقتی بحران‌های پیاپی نفس جامعه‌ای را می‎گیرد، ناهنجاری‌ها و آسیب‌های اجتماعی هرآن شدیدتر شده و ابعاد گسترده‌تری به خود می‌گیرد.

رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، اخیرا در گفتگویی ضمن هشدار درباره جامعه‌ای که بخشی از آن زیر فشار تورم، ناامنی اقتصادی، نگرانی از آینده و بلاتکلیفی، هر روز فرسوده‌تر می‌شود و خستگی روانی را تجربه می‌کند، یادآور شده است که بلاتکلیفی ناشی از شرایط نه جنگ و نه صلح می‌تواند اضطراب شدیدی ایجاد کند؛ اضطرابی که در بلندمدت ممکن است به فرسودگی روان‌شناختی و جسمانی بینجامد. به گفته او، برخی پیامدهای جسمانی این وضعیت به‌ویژه بیماری‌های اسکلتی‌ـ‌عضلانی و گوارشی و سایر مشکلات جسمانی، ممکن است یک تا دو سال بعد بروز کنند.

وی تأکید دارد که وضعیت اجتماعی ما به سمت آنومی یا بی‌هنجاری اجتماعی حرکت می‌کند، زیرا وقتی استرس‌های اجتماعی افزایش پیدا می‌کنند، به‌تدریج ممکن است اتفاقات نگران‌کننده‌ای از جمله افزایش سن ازدواج، گسترش اعتیاد و قرار گرفتن خانواده در معرض خطر رخ دهد.

بر اساس هشدار او، چنین وضعیتی حتی دلبستگی‌ها و روابط عاطفی میان اعضای خانواده را دچار آسیب می‌کند که یکی از پیامدهای آن می‌تواند بروز اتفاقاتی مانند قتل‌های خانوادگی باشد. یعنی بحران‌های پیاپی و افزایش فشار روانی می‌تواند ضمن تشدید تعارضات زناشویی و خانوادگی و افزایش طلاق، منجر به آسیب های بزرگتر و حتی قتل شود.

بسیار از این هشدارها گفته‌ایم و نوشته‌ایم ولی کمتر گوش شنوایی یافته‌اند چنان که حالا فقط می‌خواهم بگویم چقدر حیف و هزاران افسوس که این روزها تنها دغدغه بسیاری از ما تأمین معاش و گذران زندگی روزمره است. دیگر وقتی به هم می‌رسیم از آخرین کتابی که خوانده‌ایم، فیلمی که دیده‌ایم، تحولات علم و فناوری، نمایشگاه‌های فرهنگی و هنری و حتی از برنامه‌ریزی برای رویاهامان هیچ نمی‌گوییم، چشمانمان اخبار جنگ را دنبال می کند و همه حواسمان فقط گذران زندگی است.

مراقب باشیم سرنوشت چیتگر می‌تواند در خود جامعه هم تکرار شود. تا دیر نشده است مردم را دریابیم.