فشار خون بالا: شش از هر ده نفر از بیماری خود بی‌خبرند

پژوهشی تازه در بریتانیا که با مشارکت حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در انگلستان انجام شده، نشان می‌دهد که بیش از یک‌سوم بزرگسالان به فشار خون بالا مبتلا هستند. نگران‌کننده‌تر اینکه بر اساس یافته‌های این پژوهش، حدود شش نفر از هر ده فرد مبتلا، معادل ۵۹ درصد، از ابتلای خود به این بیماری که به «قاتل خاموش» شهرت دارد، بی‌خبرند و هیچ درمانی نیز دریافت نمی‌کنند. این آمار نشان می‌دهد که نظام سلامت همچنان در شناسایی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی و سکته‌های مغزی با کاستی‌های جدی روبه‌روست. این در حالی است که کارشناسان حوزه سلامت بیش از پیش بر ضرورت گسترش برنامه‌های غربالگری و تشخیص زودهنگام تاکید می‌کنند؛ اقداماتی که می‌توانند جان میلیون‌ها نفر را از خطر عوارض مرگبار این بیماری نجات دهند. افزایش چشمگیر فشار خون بالا با بالا رفتن سن پژوهشگران بخش سلامت جمعیت دانشگاه آکسفورد، داده‌های مربوط به اندازه‌گیری فشار خون در مراکز درمانی را که در چارچوب برنامه «آینده سلامت ما» (Our Future Health)، بزرگ‌ترین طرح پژوهشی حوزه سلامت در بریتانیا، گردآوری شده بود، بررسی کردند. این داده‌ها به افرادی تعلق داشت که بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ در این برنامه مشارکت کرده بودند. پژوهشگران برای تعریف فشار خون بالا، معیارهای سازمان جهانی بهداشت را مبنا قرار دادند. بر این اساس، افرادی که فشار خون سیستولیک آن‌ها، یعنی عدد بالایی فشار خون، ۱۴۰ میلی‌متر جیوه یا بیشتر و یا فشار خون دیاستولیک آن‌ها، یعنی عدد پایینی، ۹۰ میلی‌متر جیوه یا بیشتر بود، در گروه مبتلایان به فشار خون بالا قرار گرفتند. افرادی که از پیش داروهای کاهنده فشار خون مصرف می‌کردند نیز در همین گروه دسته‌بندی شدند. یافته‌ها از تفاوت چشمگیر شیوع این بیماری در گروه‌های سنی مختلف حکایت دارد. در حالی که ۱۵ درصد افراد ۱۸ تا ۳۹ ساله به فشار خون بالا مبتلا بودند، این میزان با افزایش سن به‌تدریج بیشتر می‌شد و در میان افراد ۸۰ ساله و بالاتر به ۷۱ درصد می‌رسید. همچنین نتایج نشان داد که مردان بیش از زنان در معرض ابتلا به این عارضه قرار دارند. پس از تعدیل آمار بر اساس گروه‌های سنی، شیوع فشار خون بالا در مردان ۴۲ درصد و در زنان ۲۹ درصد برآورد شد. نیمی از بیماران تحت درمان نیز فشار خون کنترل‌شده ندارند اما مشکل تنها به افرادی محدود نمی‌شود که از ابتلای خود به فشار خون بالا بی‌خبرند. این پژوهش نشان داد که فشار خون نیمی از شرکت‌کنندگانی که برای کاهش فشار خون خود یک یا چند دارو مصرف می‌کردند، همچنان به ۱۴۰ روی ۹۰ میلی‌متر جیوه یا بالاتر می‌رسید؛ محدوده‌ای که در این پژوهش معیار تشخیص فشار خون بالا در نظر گرفته شده بود. به گفته پژوهشگران، این یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود سال‌ها اجرای دستورالعمل‌های بالینی، مشکلات مربوط به تشخیص و کنترل فشار خون بالا در انگلستان همچنان پابرجاست. آن‌ها یادآور شدند که بر اساس دستورالعمل‌های کنونی موسسه ملی سلامت و تعالی مراقبت بریتانیا (NICE)، تشخیص قطعی فشار خون بالا مستلزم انجام چند نوبت اندازه‌گیری است و در برخی موارد نیز توصیه می‌شود پیش از آغاز دارودرمانی، ابتدا تغییراتی در سبک زندگی بیمار ایجاد شود. پژوهشگران معتقدند این رویکرد ممکن است سبب شود برخی موارد ابتلا شناسایی نشوند یا بیماران به درمان مؤثر دسترسی پیدا نکنند. درخواست برای تغییر رویکرد؛ تشخیص زودهنگام باید جدی‌تر گرفته شود ونیو لیو، متخصص آمار پزشکی در بخش سلامت جمعیت دانشگاه آکسفورد و پژوهشگر اصلی این مطالعه، با اشاره به اینکه فشار خون بالا اغلب «قاتل خاموش» نامیده می‌شود، تاکید کرد که شیوه‌های کنونی شناسایی و درمان این عارضه نیازمند بازنگری است. لیو هشدار داد که بحران این «قاتل خاموش» تنها به سالمندان محدود نیست. به گفته او، نتایج پژوهش نشان داده که بیش از ۱۵ درصد بزرگسالان جوان ۱۸ تا ۳۹ ساله نیز به فشار خون بالا مبتلا هستند. او توضیح داد که این گروه سنی در حال حاضر معمولا مشمول برنامه معاینات دوره‌ای خدمات ملی سلامت بریتانیا (NHS) نمی‌شوند؛ زیرا این برنامه از ۴۰ سالگی آغاز می‌شود. به اعتقاد لیو، همین موضوع ضرورت بازنگری فوری در سیاست‌های تشخیص زودهنگام را آشکار می‌کند. این پژوهشگر خواستار تقویت راهبردهای پیشگیری در سطح کل جمعیت شد و در عین حال تاکید کرد که درمان باید به‌طور ویژه بر افرادی متمرکز شود که بیش از دیگران در معرض خطر بیماری‌های قلبی و سایر عوارض قلبی‌عروقی قرار دارند. ایان ترنبول، معاون مدیر ارشد پزشکی برنامه «آینده سلامت ما»، پژوهشگر بالینی بخش سلامت جمعیت دانشگاه آکسفورد و پزشک عمومی، نیز گفت که یافته‌های این مطالعه با مشاهدات روزمره پزشکان عمومی همخوانی دارد؛ جایی که شمار زیادی از موارد فشار خون بالا همچنان شناسایی نمی‌شوند یا درمان آن‌ها به اندازه کافی موثر نیست. او بر ضرورت اتخاذ رویکردی فعال‌تر برای شناسایی مبتلایان تاکید کرد و گفت باید بررسی شود که آیا بهتر نیست تصمیم برای آغاز درمان، به‌جای اتکای صرف به اعداد فشار خون، بر اساس میزان خطر پیش‌بینی‌شده ابتلای هر فرد به بیماری‌های قلبی‌عروقی اتخاذ شود. هشدار بنیاد قلب بریتانیا؛ فرصت‌های طلایی پیشگیری از دست می‌روند پروفسور برایان ویلیامز، مدیر ارشد علمی و پزشکی بنیاد قلب بریتانیا، یافته‌های این پژوهش را نگران‌کننده توصیف کرد و گفت نتایج آن، هم گستردگی موارد تشخیص‌داده‌نشده فشار خون بالا و هم دشواری‌های کنترل این بیماری در میان افرادی را آشکار می‌کند که هم‌اکنون تحت درمان هستند. ویلیامز تاکید کرد که فشار خون بالا همچنان مهم‌ترین عامل خطر قابل اصلاح در ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی است و با حدود نیمی از موارد حمله قلبی و سکته مغزی در بریتانیا ارتباط دارد. به گفته او، میلیون‌ها نفر بدون آنکه بدانند، با فشار خون بالا زندگی می‌کنند؛ وضعیتی که سبب می‌شود فرصت‌های ارزشمند برای تشخیص بیماری و مداخله درمانی زودهنگام از دست برود. ویلیامز معتقد است که بهبود شیوه‌های شناسایی و درمان فشار خون بالا می‌تواند از وقوع ده‌ها هزار مورد حمله قلبی و سکته مغزی قابل پیشگیری جلوگیری کند. با این حال، او هشدار داد که تحقق چنین هدفی مستلزم بازنگری در شیوه‌های شناسایی افراد در معرض خطر، انتخاب روش‌های درمانی و پیگیری وضعیت بیماران است؛ به‌گونه‌ای که اندازه‌گیری منظم فشار خون و دسترسی به درمان موثر، به گروه خاصی از جمعیت محدود نماند و همه اقشار جامعه را در بر گیرد.