کالابرگ در مسیر هدفمندسازی/ مشمولان بازنگری می‌شوند؟

ظهارات اخیر رئیس سازمان برنامه و بودجه درباره ضرورت هدایت منابع حمایتی به سمت اقشار نیازمند، بار دیگر موضوع دامنه مشمولان کالابرگ را مطرح کرده است؛ طرحی که در جریان اجرای آن، اعتبار یک میلیون تومانی برای تمامی خانوارها بدون در نظر گرفتن دهک درآمدی در نظر گرفته شد اما اکنون با افزایش ضرورت حمایت از برخی گروه‌های کم‌درآمد، بحث هدفمندتر شدن توزیع منابع آن نیز مورد توجه قرار گرفته است.

به گزارش ایسنا، در این راستا حمید پورمحمدی - رئیس سازمان برنامه و بودجه - در اظهارات اخیر خود با اشاره به محدودیت منابع کشور تأکید کرده که در شرایط کنونی، افرادی که از درآمد کافی برخوردارند نباید انتظار دریافت یارانه داشته باشند.

به گفته او، هدف این است که منابع محدود دولت به افرادی برسد که واقعاً به حمایت نیاز دارند.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که پیش‌تر از شناسایی حدود ۴۴ میلیون نفر از افراد نیازمند حمایت و ارسال پیامک برای تکمیل اطلاعات و پرسش‌نامه‌های مربوط به آنها خبر داده شده بود که بر اساس توضیحات پورمحمدی، اطلاعات این افراد بررسی و راستی‌آزمایی می‌شود و افرادی که واجد شرایط شناخته شوند، در ماه‌های آینده مشمول حمایت خواهند شد.

از پرداخت عمومی تا حمایت هدفمندتر

یکی از محورهای قابل توجه در اظهارات اخیر رئیس سازمان برنامه و بودجه، تأکید بر تفاوت میان افرادی است که به حمایت معیشتی نیاز دارند و کسانی که از درآمد کافی برای تأمین هزینه‌های زندگی برخوردارند.

پورمحمدی با اشاره به اینکه ممکن است برخی خانوارها با مشکلات جدی مانند بیماری اعضای خانواده، دشواری تأمین هزینه تحصیل فرزندان، نداشتن سرپناه مناسب یا بیکاری مواجه باشند، بر ضرورت شناسایی دقیق‌تر این گروه‌ها تأکید کرده است.

این رویکرد می‌تواند نشانه‌ای از حرکت سیاست حمایتی دولت به سمت تخصیص هدفمندتر منابع باشد؛ به این معنا که به‌جای توزیع یکسان اعتبار میان همه گروه‌ها، وضعیت اقتصادی خانوارها و میزان نیاز آنها نقش پررنگ‌تری در تعیین مشمولان و سطح حمایت داشته باشد.

با این حال، اظهارات مطرح‌شده به‌تنهایی به معنای تصویب حذف کالابرگ برای دهک‌های پردرآمد نیست و تاکنون، بر اساس اطلاعات مطرح شده در این زمینه، نمی‌توان درباره تعداد افراد احتمالی خارج شده از فهرست مشمولان یا زمان اجرای چنین تغییری اظهارنظر قطعی کرد.

دو سطح حمایت در کالابرگ آبان

در کنار بحث تغییر احتمالی دامنه مشمولان، موضوع افزایش اعتبار کالابرگ برای گروه‌هایی از خانوارهای کم‌درآمد نیز مطرح است.

بر اساس سازوکار اعلام‌شده برای این حمایت، اعتبار یک‌میلیون‌تومانی مبنای پرداخت عمومی قرار گرفته و برای برخی گروه‌های نیازمند، اعتبار یک‌ میلیون‌ و ۵۰۰ هزار تومانی در نظر گرفته شده است. در این چارچوب، تأیید اطلاعات و احراز شرایط خانوارهایی که در فرآیند شناسایی قرار گرفته‌اند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

بنابراین؛ در پرداخت‌های پیش‌رو باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد؛ نخست، ادامه پرداخت اعتبار یک‌ میلیون‌ تومانی به افرادی که مطابق ضوابط فعلی مشمول هستند و دوم، پرداخت اعتبار افزایش‌یافته به خانوارهای نیازمندی که پس از بررسی اطلاعات، استحقاق آنها تأیید می‌شود.

احتمال بازنگری در فهرست مشمولان

تأکید بر محدودیت منابع و ضرورت حمایت بیشتر از اقشار کم‌درآمد، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا دولت در ادامه اجرای طرح، دامنه دریافت‌کنندگان کالابرگ را نیز تغییر خواهد داد؟

اگر سیاست هدفمندسازی حمایت‌ها به بازنگری در فهرست مشمولان منجر شود، ممکن است وضعیت دریافت اعتبار برای بخشی از خانوارهای پردرآمد تغییر کند؛ اما تحقق این احتمال به تصمیم رسمی دولت، ضوابط تعیین‌شده و نحوه ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها بستگی دارد.

از سوی دیگر، شناسایی افراد نیازمند و افزایش اعتبار حمایتی آنها، بدون تعیین معیارهای روشن و اطلاع‌رسانی دقیق درباره نحوه ارزیابی درآمد و دارایی خانوارها، می‌تواند پرسش‌هایی درباره چگونگی ورود به فهرست مشمولان یا خروج از آن ایجاد کند.

مسیر پیش روی کالابرگ را باید در دو محور دنبال کرد؛ از یک سو تکمیل فرآیند شناسایی و راستی‌آزمایی افراد نیازمند و افزایش حمایت از گروه‌های واجد شرایط و از سوی دیگر، احتمال بازنگری در دامنه دریافت‌کنندگان اعتبار عمومی.

آنچه فعلا از اظهارات رئیس سازمان برنامه و بودجه به دست می‌آید، تأکید بر تخصیص منابع به افراد نیازمند است. اما اینکه این رویکرد در نهایت به تغییر دهک‌های مشمول یا محدود شدن پرداخت به برخی گروه‌های درآمدی منجر شود، موضوعی است که به تصمیم‌های رسمی بعدی دولت بستگی دارد.