جایگزینی روش‌های غیرقیمتی به جای افزایش نرخ بنزین؛ راهکار مجلس برای مهار قاچاق سوخت در مناطق مرزی

رضا سپهوند در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، دربارهزمزمه گران شدن بنزین و کاهش سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی عنوان کرد: ابتدا باید گفت خوشحال هستیمکه دولت به روش غیرقیمتی روی آورده است، زیراروش قیمتی و افزایش قیمت بنزین تا ۱۰ هزار تومان به بازار شوک قیمتی وارد می‌کرد و این رویهشوک قیمتی کمتری به بازار وارد می‌کند و انتظارات تورمی را افزایش می‌دهد وبه معیشت مردم فشار وارد می‌کند.

سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: موضوع این است که ۳۷ درصد مصرف بنزین کشور از کارت‌های جایگاه‌ها انجام می‌شد؛ یعنی از حدود ۱۳۰ میلیون لیتر مصرف روزانه کشور، حدود ۴۷ میلیون لیتر از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها مصرف می‌شد.

وی ادامه داد: این موضوع دو شائبه داشت؛ نخست اینکه محل قاچاق بنزین بود که واقعاً هم وجود دارد و این کارت‌های آزاد می‌توانند زمینه قاچاق را فراهم کنند؛ شائبه دوم این است که تعدادی از مردم به سمت استفاده از کارت آزاد می‌رفتند و سهمیه خود را ذخیره می‌کردند. این موضوع دوم به این معناست که بخشی از سهمیه دولتی مصرف نمی‌شود و آن بحث قاچاق اتفاق می‌افتاد.

این عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکهحالا که دولت ۲۰ لیتر از سهمیه دوم کم کرده است، این اقدام لزوماً شوک قیمتی به بازار ایجاد نمی‌کند، اما باید دید چه تأثیری بر مصرف بنزین دارد، عنوان کرد: باید دیدآیا آن ۴۷ میلیون لیتری که از کارت‌های آزاد مصرف می‌شد، کاهش پیدا می‌کند؟ اگر این روش بتواند روزانه ۵ تا ۶ میلیون لیتر کاهش مصرف ایجاد کند، ناترازی بنزین از بین می‌رود؛ چون ما در این روزها حدود ۱۲۵ میلیون لیتر بنزین تولید می‌کنیم و مصرف‌مان بالای ۱۳۰ میلیون لیتر است که در ایام سفر به ۱۴۰ میلیون لیتر و حتی بیشتر می‌رسد.

وی خاطرنشان کرد: بین تولید روزانه ۱۲۵ میلیون لیتر و مصرف، همواره ۶ تا ۷ میلیون لیتر اختلاف وجود دارد که گاهی به ۱۰ میلیون لیتر هم می‌رسد. اگر این روش بتواند این کاهش مصرف را در داخل کشور ایجاد کند، دیگر نیازی به واردات بنزین نخواهد بود و فشار کمتری وارد می‌شود و باید منتظر باشیم تا نتیجه این اقدام را مشاهده کنیم.

سپهوند تاکید کرد:به نظر شخصی من، این اقدام تأثیر قابل توجهی بر مصرف نخواهد داشت.‌زیرا بنزین ۳ هزار تومانی و استفاده از کارت آزادبرای مصرف‌کننده‌های عادی جذابیت دارد و آن ۲۰ لیتری که کم شده، باعث می‌شود مردم به سمت استفاده بیشتر از کارت‌های آزاد بروند. در نتیجه، سهم استفاده از کارت‌های آزاد که اکنون حدود ۳۷ درصد است، احتمالاً به بالای ۴۰ درصد خواهد رسید؛ یعنی تأثیر محسوسی در کاهش مصرف نخواهد داشت.

وی در پاسخ به اینکه آیا بعد از جابه‌جایی و کاهش سهمیه بنزین، دولتبه سمت افزایش قیمت می‌رود، بیان کرد: دولت با این کار مقداری به درآمد خود اضافه می‌کند، چون بخشی از سهمیه‌ای که از مردم کم شده، از طریق بنزین ۵ هزار تومانی تأمین خواهد شد؛ یعنی مصرف بنزین ۵ هزار تومانی بیشتر می‌شود و مقداری درآمد برای دولت ایجاد می‌کند، اما این درآمد زیاد نخواهد بود. با این حال، همان‌طور که گفتم، در مصرف کل تأثیر چندانی ندارد.

سپهوند اظهار داشت: روش‌هایی که ما در کمیسیون انرژی به آن معتقدیم چند اقدام مشخص است؛ یکی از آن‌ها را دولت شروع کرده و آن، رایگان کردن CNG برای خودروهای دوگانه‌سوز از ابتدای مرداد و همچنین دوگانه‌سوز کردن رایگان خودروهاست. این اقدام بسیار مثبت است و در کاهش مصرف تأثیر خواهد داشت.

وی با بیان این که اقدام دیگری که کمیسیون انرژی پیشنهاد کرده اجرای کدینگ کارت‌های سوخت است، گفت: اگر کارت‌های بنزین کددار شوند، در استان‌هایی که قاچاق سوخت در آن‌ها شکل می‌گیرد، مصرف به شدت کاهش پیدا می‌کند.

سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی یادآور شد: اکنون در استان سیستان و بلوچستان و حدود ۸۰ درصد استان کرمان کدینگ اجرا شده و تأثیر بسیار خوبی بر کاهش مصرف داشته است؛ اما در هرمزگان این کار انجام نشده است ومصرف روزانه بنزین در این استان که کدینگ ندارد، بالای ۴ میلیون لیتر است ودر برخی از ماه‌ها به حدود ۱۴۰ میلیون لیتر هم می‌رسد که مصرف بسیار بالایی است و اصلاً تناسبی با جمعیت و تعداد خودروهای آن استان ندارد. این به آن معناست که بخشی از سوخت در آنجا قاچاق می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: تأکید کمیسیون انرژی بر این است که کدینگ در استان‌های مرزی گسترش پیدا کند تا قاچاق سوخت کاهش یابد. این روش از نظر ما مؤثرتر از روش کاهش سهمیه است. اقدام دیگری که کمیسیون انرژی دنبال می‌کند، انتقال سهمیه از کارت سوخت به کارت بانکی است که این هم می‌تواند به کاهش قاچاق سوخت کمک کند.

این نماینده مجلس شورای با اشاره به واردات خودروهای کم‌مصرف به کشور، عنوان کرد: همچنین، ما واردات خودروهای هیبریدی و کم‌مصرف را دنبال می‌کنیم که خوشبختانه دولت برای مناطق مرزی با تعرفه‌های بین ۲ تا ۴ درصد، بسته به حجم موتور، مجوزهای خوبی داده است که وارد هم می‌شود. البته به نظر من، این سیاست باید به کل کشور گسترش پیدا کند.

وی تأکید کرد: اگر واقعاً می‌خواهیم مصرف بنزین را کاهش دهیم، باید خودروهای کم‌مصرف تولید کنیم، خودروهای کم‌مصرف وارد کنیم و حمل‌ونقل عمومی را گسترش دهیم تا مردم کمتر از خودروی شخصی در داخل شهرها استفاده کنند. همچنین باید زیرساخت‌های حمل‌ونقل پاک توسعه یابد، ناوگان فرسوده از رده خارج شود، استاندارد مصرف سوخت خودروها ارتقا پیدا کند و فرهنگ استفاده بهینه از انرژی در جامعه تقویت شود تا کاهش مصرف بنزین به‌صورت پایدار و مؤثر تحقق یابد و وابستگی کشور به واردات سوخت کاهش پیدا کند.

سپهوند گفت: واقعیت این است که ما یک مصرف کلی در داخل کشور داریم و بخش قابل توجهی از آن با تغییر سهمیه یا حتی افزایش قیمت تغییر اساسی نمی‌کند؛ زیرا مردم نیاز به جابه‌جایی در داخل شهرها و بین شهرها دارند و از خودروهایی که در اختیار دارند استفاده می‌کنند. حالا اگر سهمیه هم کم باشد، به سمت بنزین ۵ هزار تومانی می‌روند. بنابراین تا زمانی که زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی تقویت نشود، خودروهای کم‌مصرف جایگزین خودروهای پرمصرف نشوند و الگوی تردد شهری اصلاح نشود، سیاست‌های قیمتی به تنهایی نمی‌تواند کاهش پایدار و قابل توجهی در مصرف بنزین ایجاد کند و فشار هزینه‌ای بیشتری به خانوارها وارد خواهد شد.