عصر ایران ؛ علی خیرآبادی - مجمع عمومی سازمان ملل همیشه یکی از مهمترین فرصتهای دیپلماسی برای کشورهاست، اما نشست امسال برای ایران شرایط متفاوتی دارد. جنگ با آمریکا، فشارهای بینالمللی و تحولات منطقهای باعث شده حضور رئیسجمهور و وزیر خارجه ایران در نیویورک تنها یک سفر تشریفاتی نباشد. هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی از ۲۲ سپتامبر آغاز شده و ایران نیز در سطح عالی در آن حضور دارد.
در چنین شرایطی میتوان ۱۰ نکته را درباره اهمیت این حضور برجسته کرد:
در دورهای که بسیاری از بحرانهای مهم جهان در سازمان ملل مطرح میشود، غیبت ایران به معنای واگذار کردن بخشی از فضای دیپلماتیک به رقبای خود است. حضور رئیسجمهور و وزیر خارجه این امکان را ایجاد میکند که مواضع تهران مستقیماً در برابر افکار عمومی و دولتهای دیگر مطرح شود.
اهمیت مجمع عمومی تنها به سخنرانی در صحن مجمع محدود نمیشود. دهها دیدار دوجانبه و چندجانبه در حاشیه این نشست انجام میشود و همین ملاقاتها میتواند برای انتقال پیام، رایزنی و بررسی مسیرهای دیپلماتیک مورد استفاده قرار گیرد. امسال نیز جنگ ایران و آمریکا یکی از موضوعات اصلی گفتوگوهای رهبران جهان در نیویورک است.
مسعود پزشکیان در شرایطی راهی نیویورک شده که ایران و آمریکا همچنان درگیر یک بحران نظامی و سیاسی جدی هستند. رویترز گزارش داده که هیئت ایرانی در نیویورک اختیار پیگیری مذاکرات دیپلماتیک را دارد؛ بنابراین این سفر صرفاً حضور در یک مراسم بینالمللی نیست و میتواند بخشی از مسیر رایزنیهای سیاسی باشد.
عباس عراقچی پیش از ورود رئیسجمهور به نیویورک در رأس یک هیئت دیپلماتیک وارد این شهر شد و با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفتوگو کرد. محور این گفتوگوها نیز موضوعات مطرح در دستور کار مجمع عمومی و مسائل مربوط به صلح و امنیت بینالمللی بود.
این یعنی دستگاه دیپلماسی میتواند پیش از سخنرانی رئیسجمهور، فضای لازم برای طرح دیدگاههای ایران را فراهم کند.
واشنگتن برای هیئت ایرانی محدودیتهایی در رفتوآمد و برخی فعالیتها تعیین کرده و حتی شماری از اعضای هیئت رسانهای ایران نتوانستهاند روادید دریافت کنند. با وجود این محدودیتها، حضور هیئت اصلی ایران در نشست امکانپذیر شده است.
از منظر دیپلماتیک، همین حضور به ایران اجازه میدهد در مهمترین گردهمایی دیپلماتیک جهان، مواضع خود را مستقیماً مطرح کند.
جنگ ایران و آمریکا یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای امسال در نیویورک است. در کنار جنگ اوکراین، غزه و تحولات خاورمیانه، مسئله ایران بخش مهمی از دستور کار دیپلماتیک این هفته را تشکیل میدهد.
بنابراین حضور ایران در چنین نشستی، از نظر موضوعی نیز اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که درباره ایران صحبت میشود و ایران نیز امکان پاسخ مستقیم دارد.
یکی از مزیتهای مجمع عمومی این است که ایران میتواند همزمان با کشورهای مختلف گفتوگو کند. در شرایط فعلی، ارتباط با کشورهای منطقه، قدرتهای بزرگ و کشورهای عضو سازمان ملل میتواند برای توضیح مواضع ایران و بررسی مسیرهای آینده اهمیت داشته باشد. سعید جلیلی در انتخابات تاکید داشت که دیپلماسی نباید محدود به آمریکا باشد و باید از ظرفیت سایر کشورها هم استفاده کرد در راستای این امر بدون شک در مورد سفر رییس جمعور و
سخنرانی رئیسجمهور در سازمان ملل فقط فرصتی برای بیان مواضع رسمی جمهوری اسلامی نیست؛ این تریبون میتواند برای توضیح دیدگاه ایران به افکار عمومی جهان و ارائه تصویری متفاوت از آنچه در رسانههای خارجی درباره کشور منتشر میشود نیز مورد استفاده قرار گیرد. این مسئله در شرایط جنگ و افزایش روایتهای متضاد درباره ایران اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اما اهمیت حضور در چنین نشستهایی را نباید صرفاً به دولت پزشکیان یا یک جریان سیاسی خاص نسبت داد. حتی منتقدان جدی دولت نیز در سالهای اخیر بر ضرورت گسترش روابط اقتصادی ایران با کشورهای مختلف جهان تأکید کردهاند. برای نمونه، سعید جلیلی در جریان انتخابات ریاستجمهوری بر توسعه روابط تجاری با کشورهای مختلف و استفاده از ظرفیت کشورهای غیرغربی تأکید داشت و رویکرد خود را محدود به رابطه با آمریکا نمیدانست.
این نکته نشان میدهد که اصلِ گسترش ارتباط ایران با جهان، ایجاد بازارهای جدید و استفاده از ظرفیت کشورهای مختلف، فراتر از اختلافات سیاسی میان دولتها و جناحهاست. اگر قرار است ایران از ظرفیت اقتصادی و سیاسی کشورهای مختلف استفاده کند، حضور فعال در مجامعی مانند سازمان ملل یکی از ابزارهای طبیعی این سیاست است.
از این منظر، حضور در نیویورک فقط یک سفر سیاسی یا یک سخنرانی چند دقیقهای نیست؛ فرصتی است برای اینکه ایران مستقیماً با دولتها، دیپلماتها و رسانههای بینالمللی گفتوگو کند، مواضع خود را توضیح دهد و برای توسعه روابط سیاسی و اقتصادی با کشورهایی که میتوانند بخشی از نیازهای ایران را پوشش دهند، زمینهسازی کند.
در نهایت، حتی اگر درباره سیاست داخلی دولت یا شیوه اداره اقتصاد اختلاف نظر وجود داشته باشد، نمیتوان اهمیت ارتباط مستقیم با جهان را نادیده گرفت. کشوری که میخواهد تجارت خود را گسترش دهد و از ظرفیت کشورهای مختلف استفاده کند، ناگزیر است در عرصه دیپلماسی نیز حضور فعال داشته باشد.
مجمع عمومی قرار نیست بهتنهایی بحرانهای بزرگ را حل کند؛ اما میتواند محل آغاز یا ادامه گفتوگوها باشد. حتی در شرایطی که اختلافات تهران و واشنگتن عمیق است، حضور دیپلماتیک میتواند کانالهای ارتباطی را باز نگه دارد. گزارشهای اخیر رویترز نیز از وجود مسیرهای غیرمستقیم برای گفتوگو میان ایران و آمریکا خبر دادهاند.
شاید مهمترین نکته همین باشد: در دیپلماسی، همیشه نتیجه یک سفر در همان چند روز مشخص نمیشود. گاهی مهمترین کار، حضور در جایی است که تصمیمها، ائتلافها و گفتوگوهای آینده در آن شکل میگیرد.
نیویورک در این هفته محل حضور رهبران آمریکا، ایران، روسیه، اوکراین، اسرائیل و دهها کشور دیگر است. در چنین شرایطی، حضور ایران به وزارت خارجه و دولت امکان میدهد در جریان مستقیم تحولات قرار بگیرند، پیام خود را منتقل کنند و از فرصتهای دیپلماتیک احتمالی استفاده کنند.
مجمع عمومی سازمان ملل شاید نتواند یکشبه بحرانهای جهان را حل کند، اما کشوری که در آن حضور ندارد، عملاً بخشی از امکان اثرگذاری بر گفتوگوهای مربوط به خود را نیز از دست میدهد. از این منظر، سفر پزشکیان و حضور عراقچی را باید در چارچوب یک فرصت دیپلماتیک مهم برای ایران دید؛ فرصتی که ارزش واقعی آن نه فقط در متن سخنرانیها، بلکه در دیدارها و رایزنیهایی است که پشت درهای بسته انجام میشود.
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: