به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، ترامپ جدیدترین پیشنهاد ایران برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را رد کرد؛ چرا که به گفته کارشناسان، رئیس جمهوری ایالات متحده معتقد است واشنگتن با صبر کردن، منافع بیشتری نسبت به پذیرش شرایط تهران در مقطع کنونی به دست خواهد آورد.
ترامپ روز شنبه به خبرنگاران گفت: «من پیشنهاد آنها را رد میکنم» و استدلال کرد که ایران خواهان توافق است زیرا «به شدت در حال باختن است». او ادامه داد: «آنها میخواهند توافق کنند و به نظرم این خوب است. من هم دوست دارم توافق کنم. اما آن توافق قابلقبول نخواهد بود.»
روز یکشنبه، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت که تهران واکنش اولیه ترامپ به پیشنهاد خود را دیده، اما هنوز پاسخی از طریق میانجیها دریافت نکرده است. در جدیدترین تلاشهای دیپلماتیک، قطر در میانجیگری مذاکرات میان ایران و آمریکا در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک نقش ایفا کرده است.
پیشنهاد هفتروزه ایران شامل لغو محاصره دریایی بنادر ایران توسط واشنگتن، تعلیق تحریمهای فروش نفت ایران، آزادسازی حدود ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران و رعایت آتشبسی فراگیرتر در منطقه، از جمله در لبنان و یمن، بود. در آن صورت، ایران تنگه هرمز را بازگشایی میکرد و مذاکرات با واشنگتن را برای دستیابی به توافقی نهایی آغاز میکرد.
به گفته کارشناسان، رد این پیشنهاد از سوی ترامپ نشان میدهد گرچه هر دو طرف همچنان آشکارا درِ دیپلماسی را باز نگه داشتهاند، اما در مورد اینکه چه کسی باید نخستین امتیاز را بدهد، همچنان اختلافنظری عمیق دارند. آندریاس کریگ، دانشیار کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت: «محاسبات ترامپ نسبتاً ساده به نظر میرسد. او معتقد است ترکیب محاصره دریایی و انزوای اقتصادی، سرانجام فشار شدیدی بر ایران وارد کرده است؛ بهطوری که پیشنهاد اخیر تهران نه پیشنهادی که واشنگتن باید آن را غنیمت بشمرد، بلکه نشانهای از ضعف است.»
چرا ترامپ فکر میکند میتواند منتظر بماند؟
به نظر میرسد بخش کلیدی محاسبات ترامپ، این باور است که تأثیر فشارهای اقتصادی بر ایران هنوز به پایان نرسیده است. دولت ترامپ با تشدید محاصره دریایی، اعمال تحریمهایی علیه درآمدهای نفتی ایران و تهدید به اعمال تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی که با تهران تجارت میکنند، فشار اقتصادی بر این کشور را افزایش داده است.
هفته گذشته، ایالات متحده تحریمهای هوانوردی علیه ایران اعمال کرد که منجر به اختلال در پروازها شد. این اقدام چند هفته پس از آن بود که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از آغاز کارزار فشار اقتصادی علیه ایران خبر و وعده داد که منافع مالی تهران در سراسر جهان را هدف قرار دهد.
ریچارد ویتز، کارشناس ارشد غیرمقیم در کالج دفاعی ناتو، به الجزیره گفت که کاخ سفید ممکن است بر این باور باشد که میتواند «کمی صبر کند و شرایط بهتری به دست آورد». او افزود که در واشنگتن نگرانیهایی نیز در مورد ترتیب مراحل پیشنهادی از سوی ایران وجود دارد.
بنابراین، به گفته ویتز، واشنگتن احتمالاً چنین محاسبه میکند که «فشار اقتصادی در گذر زمان، دولت ایران را وادار به دادن امتیازات بیشتر خواهد کرد». او افزود: «این همان اتفاقی است که میتوان گفت یک دهه پیش رخ داد و به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ منجر شد؛ چرا که دولت ایران به این نتیجه رسید برای پایان دادن به تحریمهای اقتصادی، باید در قبال برنامه هستهای خود امتیازاتی بدهد.»
ایران میتواند ترامپ را با «هزینه» مواجه کند
با این حال، کارشناسان معتقدند انتظار برای دستیابی به توافق، خطرات سیاسی چشمگیری هم برای رئیس جمهوری آمریکا به همراه دارد؛ زیرا ممکن است حزب جمهوریخواه او در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر شکست بخورد.
مسدود شدن تنگه هرمز، عملاً جریان صادرات نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج [فارس] را که برای تأمین بودجه خود به صادرات انرژی وابستهاند، مختل کرده است. محمد المصری، استاد «مؤسسه مطالعات عالی دوحه»، به الجزیره گفت که پیشنهاد ایران را میتوان نوعی «امتیاز دادن به ترامپ» تلقی کرد، چرا که مسیری احتمالی برای کاهش قیمت نفت و گاز پیش از انتخابات فراهم میآورد.
با این حال، او گفت که ایران ممکن است تصمیم بگیرد «ترامپ را بابت رد این پیشنهاد و فشارهای اقتصادی فزایندهای که بر کشور تحمیل شده، تنبیه کند. آنها ممکن است به این نتیجه برسند که اکنون زمان تشدید تنشهاست... درست در حالی که انتخابات میاندورهای نزدیک میشود.»
انتظار ترامپ برای گرفتن امتیازهای بیشتر از ایران ممکن است «نتیجه معکوس» دهد. کریگ گفت که ترامپ «میخواهد تهران تنگه هرمز را بازگشایی کند، بدون آنکه واشنگتن مجبور به پرداخت بهای کامل اقتصادی و سیاسی مورد نظر ایران شود. خطر اینجاست که او فشار و رنج ایران را با تمایل این کشور به تسلیم شدن اشتباه میگیرد. این دو مقوله یکسانی نیستند.»
در هفتههای اخیر، پس از آنکه نیروهای یمنی همسو با ایران کنترل خود را بر نوار ساحلی یمن در دریای سرخ گسترش دادند، اهمیت راهبردی بابالمندب بهشدت افزایش یافته است.
این پیشروی در عمل دسترسی بیمانع انصارالله به این آبراه باریک را فراهم کرده است؛ تحولی نگرانکننده برای کشتیرانی جهانی، بهویژه با توجه به سابقه این گروه در هدف قرار دادن کشتیها — از جمله کشتیهای مرتبط با اسرائیل — در راستای اعلام همبستگی با فلسطینیان غزه. یمنیها پیشتر علیه کشتیهای سعودی در دریای سرخ — که ریاض از آن به عنوان مسیری جایگزین برای تنگه هرمز جهت صادرات نفت خود استفاده میکرد — محاصره دریایی اعلام کردهاند.
کریگ هشدار داد: «بنابراین، این اقدام ممکن است نتیجه معکوس دهد. ترامپ تصور میکند که زمان برای ایران سریعتر از آمریکا میگذرد [و آنها زودتر تحت فشار قرار میگیرند]؛ اما تهران عکس این باور را دارد: اینکه قطر، عربستان سعودی، امارات، بازارهای جهانی انرژی و در نهایت خودِ ترامپ، آستانه تحمل کمتری در برابر اختلالات طولانیمدت دارند تا ایران در برابر مجازاتهای اقتصادی.»
راس هریسون، کارشناس ارشد «مؤسسه خاورمیانه»، نیز به الجزیره گفت که تهران اکنون ممکن است «کمتر نگرانِ زیادهروی در اقدامات خود باشد تا نگرانِ دستکم گرفتنِ اهرمهای فشار خود.تهران اکنون خطر تشدید تنش را کمهزینهتر از توافق زودهنگام یا نشان دادن تمایل به سازش میداند، بهویژه پس از واکنشی که واشنگتن به این پیشنهاد نشان داد.»
شرطبندی سنگین تهران بر روی عامل زمان
هریسون، تحلیلگر مستقر در آمریکا، خاطرنشان کرد که تهران احتمالاً از رد پیشنهاد توسط ترامپ «اصلاً غافلگیر نشده» و این پیشنهاد را تا حدی راهی برای نشان دادنِ تمایل خود به مذاکره — هم به مردم ایران و هم به افکار عمومی آمریکا — تلقی میکرده است. کارشناسان میگویند تهران درک میکند که رئیسجمهور آمریکا به دنبال راهی برای خروج از وضعیت فعلی است که بتواند آن را به عنوان یک پیروزی جلوه دهد.
کریگ گفت: «ایران به شدت روی عامل زمان حساب باز کرده است... راهبرد آن حفظ فشار در سطحی است که ترامپ سرانجام به میز مذاکره بازگردد، و در عین حال، هزینه این خروج [برای او] بهتدریج افزایش یابد. محاسبه ایران اساساً این است: توافق را ارزان به ترامپ ندهید، چرا که ممکن است او چند هفته یا چند ماه دیگر به شدت به آن نیاز پیدا کند.»
به گفته کریگ، «طولانی شدن» مناقشه «محتملترین نتیجه» است. او افزود: «هر دو طرف به توافق نیاز دارند، اما در حال حاضر هر دو تصور میکنند صبر کردن، شرایط توافق نهایی را بهبود خواهد بخشید.»
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: