تمرینات تنفسی برای بهبود عملکرد دستگاه تنفسی

تمرینات تنفسی می‌توانند به برخی افراد، به ویژه مبتلایان به بیماری‌های مزمن ریوی، کمک کنند تنفس خود را بهتر مدیریت کنند. تنفس لب غنچه‌ای، تنفس شکمی و تمرینات ورزشی تناوبی از روش‌هایی هستند که ممکن است تحمل فعالیت بدنی را بهبود دهند؛ اما لزوما ظرفیت ریه را افزایش نمی‌دهند یا آسیب ریوی را برطرف نمی‌کنند.

تمرینات تنفسی چه فوایدی دارند؟

ریه‌ها اکسیژن را وارد بدن می‌کنند و دی اکسید کربن را بیرون می‌دهند. افزایش سن، سیگار کشیدن، آلودگی هوا و بیماری‌هایی مانند آسم و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) می‌توانند بر عملکرد دستگاه تنفسی اثر بگذارند.

برخی تمرینات به کاهش احساس تنگی نفس و کنترل بهتر الگوی تنفس کمک می‌کنند. با این حال، میزان فایده آنها به وضعیت سلامت فرد بستگی دارد و جایگزین درمان پزشکی نیستند.

۱. تنفس لب غنچه‌ای

این روش با طولانی کردن بازدم می‌تواند به کاهش احساس تنگی نفس، به ویژه در برخی مبتلایان به بیماری مزمن انسدادی ریه، کمک کند.

برای انجام تمرین، صاف بنشینید و از طریق بینی به آرامی نفس بکشید. سپس لب‌ها را مانند حالت سوت زدن جمع کنید و هوا را آهسته از میان آنها بیرون دهید. بازدم باید از دم طولانی‌تر باشد، اما نباید با فشار انجام شود.

این تمرین را ابتدا برای چند تنفس تکرار کنید و در صورت راحت بودن، مدت آن را افزایش دهید.

۲. تنفس شکمی یا دیافراگمی

در این روش، تمرکز بر حرکت دیافراگم، عضله اصلی تنفس، قرار دارد. این تمرین می‌تواند به برخی افراد کمک کند با تلاش کمتر و الگوی منظم تری نفس بکشند.

به پشت دراز بکشید یا روی صندلی بنشینید. یک دست را روی شکم و دست دیگر را روی قفسه سینه قرار دهید. به آرامی از بینی نفس بکشید و اجازه دهید شکم بالا بیاید، در حالی که حرکت قفسه سینه کمتر است. سپس هوا را به آرامی بیرون دهید.

تمرین را بدون زور زدن و برای چند دقیقه انجام دهید. اگر سرگیجه یا ناراحتی ایجاد شد، آن را متوقف کنید.

۳. تمرینات ورزشی تناوبی

اگر هنگام فعالیت بدنی دچار تنگی نفس می‌شوید، تقسیم ورزش به دوره‌های کوتاه فعالیت و استراحت می‌تواند تحمل تمرین را آسان‌تر کند. برای مثال، فرد می‌تواند مدتی با سرعت ملایم راه برود و سپس سرعت را کاهش دهد یا استراحت کند.

شدت و مدت تمرین باید متناسب با توان بدنی و وضعیت سلامت فرد باشد. مبتلایان به بیماری‌های قلبی یا ریوی، به ویژه افرادی که تنگی نفس قابل توجه دارند، بهتر است پیش از شروع برنامه ورزشی با پزشک مشورت کنند.

چگونه از سلامت ریه‌ها محافظت کنیم؟

پرهیز از سیگار و دود آن، دوری از آلودگی در حد امکان و فعالیت بدنی متناسب با توان فرد به حفظ سلامت دستگاه تنفسی کمک می‌کنند. تمرینات تنفسی نیز ممکن است بخشی از برنامه توانبخشی ریوی باشند، اما نمی‌توانند همه انواع آسیب ریه را درمان کنند.

تنگی نفس تازه یا رو به تشدید، سرفه مداوم و درد هنگام تنفس نیازمند بررسی پزشکی است. اگر تنگی نفس شدید یا ناگهانی، درد قفسه سینه یا کبودی لب‌ها رخ داد، باید فورا کمک پزشکی دریافت کرد.

پیش از آغاز تمرینات تنفسی جدید، به ویژه در صورت ابتلا به بیماری قلبی یا ریوی، با پزشک مشورت کنید.