تراستی‌ها و افشای فساد: نقش آزادی رسانه و دستگاه قضا

کامبیز نوروزی، حقوقدان، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره گزارش‌های مطرح‌شده پیرامون عملکرد تراستی‌ها و نقش رسانه‌ها در افشای فساد و همچنین حمایت دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی از رسانه‌هایی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، اظهار کرد: تراستی‌ها یکی از عوامل بسیار مهم بحران اقتصادی کشور هستند و تقریباً می‌توان گفت تمام آنها با سوءاستفاده از قدرت و نقض قوانین متعدد توانسته‌اند به ثروت‌های نامشروع فراواندست پیدا کنند.

وی افزود: بیهیچ تردیدی، بقای تراستی‌ها اقتصاد کشور را خراب‌تر از چیزی که اکنون هست خواهد کرد. در همین چارچوب، حق آزادی رسانه به تمام رسانه‌ها، اعم از مطبوعات، رادیو و تلویزیون و حتی کاربران شبکه‌های اجتماعی، اجازه می‌دهد که در این مورد مطالبی اعم از تحلیل یا خبر بنویسند.

این حقوقدان ادامه داد: البته طبیعی است که اگر خبری که منتشر می‌کنند دروغ باشد، به عنوان نشر اکاذیب قابل تعقیب کیفری است؛ اما اگر خبر راست باشد، هیچ فرد حقیقی یا حقوقی نمی‌تواند متعرض آن روزنامه‌نگار یا آن رسانه شود.

نوروزی با بیان اینکه رسانه‌ها یکی از عوامل مبارزه با فساد هستند، گفت: یکی از موجبات توسعهفساد در ایران اتفاقاً این است که رسانه‌ها آزادی ایمنی برای انتشار مطالب مربوط به فساد ندارند.

وی درباره تلاش برخی تراستی‌ها برای تطمیع رسانه‌ها اظهار کرد: آن مسئول یا روزنامه‌نگاری که با دریافت امتیاز، اعم از پول یا هر امتیاز دیگری، کار روزنامه‌نگاری خودش را مخدوش می‌کند، یکی از اصول بسیار مهم اخلاق روزنامه‌نگاری را نقض کرده است که عبارت است از شرافت حرفه‌ای. روزنامه‌نگاری که با قبول امتیاز از سوژه کاری خود، حرفه‌اش را مخدوش کند، شرافت حرفه‌ای ندارد.

این حقوقدان در ادامه درباره تهدید رسانه‌ها از سوی تراستی‌ها تصریح کرد: اگر تهدیدهایی اتفاق بیفتد، خود تهدید فی‌نفسه جرم است و اگر رسانه یا روزنامه‌نگاری مورد تهدید تراستی‌ها قرار بگیرد، می‌تواند شکایت کند و تقاضای تعقیب کیفری تهدیدکننده را داشته باشد.

نوروزی درباره شکایت تراستی‌ها از رسانه‌ها به دلیل انتشار اخبار علیه آنان و همچنین نحوه حمایت قوه قضاییه و نهادهای نظارتی از رسانه‌هایی که در زمینه افشای فساد فعالیت می‌کنند، گفت: همین قدر که طبق اصول دادرسی عادلانه رسیدگی کنند، کفایت می‌کند.اولاً اگر مطلب منتشر شده تحلیل است، تحلیل قابل شکایت نیست؛ نه به عنوان افترا و نه به عنوان نشر اکاذیب قابل شکایت نیست و اصولاً با تحلیل جرمی اتفاق نمی‌افتد.

نوروزی افزود: اگر خبر است، باید رسیدگی شود که کیفیت خبر چیست و آیا خبر دروغ است یا خیر. ما می‌دانیم تراستی‌ها تمامی عملیات‌شان مخفی است و حتی برخی افرادشان ناشناخته هستند. بنابراین، وقتی مرجع قضایی یا نهاد مسئول و نهاد نظارتی به چنین پرونده‌ای رسیدگی می‌کند، باید این موضوع را در نظر داشته باشد که اثبات برای روزنامه‌نگار دشوار است و باید دقت بیشتری داشته باشد.

وی تصریح کرد: مثلاً اگر روزنامه‌نگاری از یک معامله میلیارد دلاری توسط یک تراستی خبر می‌دهد، قاضی نمی‌تواند انتظار داشته باشد که روزنامه‌نگار اسناد بانکی را ارائه دهد؛ چنین امکانی وجود ندارد. باید با توجه به اصل آزادی رسانه، دقت بیشتری به خرج دهد و با تحقیقات بیشتر به نظر قضایی خودش برسد.

این حقوقدان همچنین بر ضرورت ورود بیشتر نهادهای نظارتی به موضوع تراستی‌ها تأکید کرد و گفت: نهادهای نظارتی هم بایستی دخالت بیشتری در مسئله تراستی‌ها داشته باشند؛ چراکه وضعیت عملکرد تراستی‌هاصدای تمام مملکت را درآورده است و مقامات رسمی از جمله، شخص رئیسقوه قضاییه هم معترض مسئله تراستی‌ها شده است.

نوروزی تأکید کرد: این غده‌های فاسد را باید از بدن نحیف کشور و این اقتصاد بیرون بیندازند. در این زمینه، دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی باید به این موضوع توجه کنند که حلقه مفقوده فساد و توسعه تراستی‌ها در ایران، آزادی رسانه است.

وی گفت: تراستی‌ها می‌توانند احیاناً با زدوبندهای مختلف کار خودشان را پنهان کنند، اما اگر آزادی رسانه وجود داشته باشد، قادر نخواهند بود به سادگی خودشان را پنهان کنند.دستگاه قضایی باید آزادی رسانه را پایه کار خود برای مبارزه با تراستی‌ها تلقی کند.