به گزارش اقتصادنیوز،بازارهای دارایی در پایان شهریور ۱۴۰۵، شش ماه نخست سال را در شرایطی پشت سر گذاشتند که فاصله میان قیمتهای ابتدای سال و نرخهای پایان شهریور، تصویر متفاوتی از رفتار بازارها ارائه میدهد؛ بازاری که در این مدت همزمان تحت تأثیر جنگ و نااطمینانی سیاسی، فشار تحریمها، نوسان نرخ ارز، تحولات بازار جهانی طلا و تغییر انتظارات تورمی قرار گرفته است. بررسی قیمتها از سوم و پنجم فروردین تا ۳۱ شهریور نشان میدهد که طلا، دلار و انواع سکه اگرچه همگی در مسیر صعودی حرکت کردهاند، اما شدت رشد آنها یکسان نبوده است.
قیمت دلار آزاد نیز از ۱۵۷ هزار و ۵۷۰ تومان در پنجم فروردین به ۲۳۲ هزار و ۴۱۰ تومان در ۳۱ شهریور رسیده و رشد حدود ۴۷.۵ درصدی را ثبت کرده است. البته مسیر دلار در این فاصله خطی نبوده و نرخ آن در ۲۱ شهریور حتی تا حوالی ۲۳۷ هزار تومان بالا رفت؛ موضوعی که از افزایش دامنه نوسان بازار ارز در شهریور حکایت دارد. افزایش نرخ ارز در شرایطی رخ داد که اقتصاد ایران با مجموعهای از ریسکهای سیاسی و تجاری مواجه بود. تشدید فشارهای آمریکا، محدودیت تجارت خارجی، موانع ایجادشده در مسیرهای مالی و مسدود شدن تنگه هرمز و افزایش نگرانیها درباره درآمدهای ارزی، انتظارات بازار را تغییر داد. بخشی از رشد قیمت طلا و سکه در بازار داخلی نیز در همین چارچوب قابل بررسی است. طلا در ایران تنها از اونس جهانی فرمان نمیگیرد و نرخ ارز یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده قیمت آن است. به همین دلیل حتی زمانی که اونس جهانی تحت فشار قرار میگیرد، افزایش دلار میتواند مانع افت شدید طلای داخلی شود.
طلای ۱۸ عیار در سوم فروردین ۱۴۰۵ با قیمت پایانی ۱۷ میلیون و ۴۲۹ هزار و ۹۰۰ تومان معامله شد. این رقم در ۳۱ شهریور به ۲۳ میلیون و ۹۳۹ هزار تومان رسید. به این ترتیب، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در این فاصله حدود ۶ میلیون و ۵۰۹ هزار و ۱۰۰ تومان افزایش یافته و بازدهی آن به حدود ۳۷.۳ درصد رسیده است. البته مسیر طلا در این مدت یکنواخت نبود. بازار در شهریور نوسانات قابلتوجهی را تجربه کرد و قیمت طلا در مقاطعی بالاتر از نرخ پایانی ۳۱ شهریور قرار گرفت و تا ۲۴ میلیون و ۲۴۰ هزار تومان بالا رفت. همین نوسانها نشان میدهد که بازار طلا در شرایط فعلی به تغییرات دلار، اخبار سیاسی و انتظارات معاملهگران حساس است.
در بازار جهانی نیز اونس طلا از ۴ هزار و ۴۹۱ دلار در اول فروردین به ۴ هزار و ۳۵۹ دلار در ۳۱ شهریور رسیده است؛ یعنی در این مقایسه نقطهای حدود ۲.۹ درصد کاهش داشته است. بنابراین رشد حدود ۳۷.۳ درصدی طلای داخلی را نمیتوان صرفاً با عملکرد اونس جهانی توضیح داد. بخش مهمی از این فاصله از مسیر افزایش نرخ دلار و تغییر انتظارات تورمی در داخل شکل گرفته است.
این واگرایی میان مسیر اونس و طلای داخلی، یکی از مهمترین نکات عملکرد بازار در شش ماه نخست سال است. در شرایطی که طلای جهانی نسبت به ابتدای سال در سطح پایینتری قرار گرفته، قیمت طلای داخلی بیش از شش میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر گرم افزایش یافته است؛ اتفاقی که نقش نرخ ارز و متغیرهای داخلی را در قیمتگذاری طلا برجسته میکند.
سکه امامی در سوم فروردین ۱۴۰۵ حدود ۱۸۹ میلیون و ۹۸۵ هزار تومان قیمت داشت. این نرخ در ۳۱ شهریور به ۲۳۷ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان رسید. به این ترتیب، سکه امامی در این فاصله ۴۷ میلیون و ۵۰۵ هزار تومان گران شده و بازدهی آن به حدود ۲۵ درصد رسیده است. البته این عدد تمام نوسانهای سکه در این دوره را نشان نمیدهد. سکه امامی در شهریور برای مقاطعی از محدوده ۲۳۸ میلیون تومان نیز عبور کرد و سپس عقب نشست. بنابراین قیمت پایانی ۳۱ شهریور را باید در کنار سقفهای مقطعی بازار دید؛ چراکه سکه علاوه بر ارزش طلای موجود در آن، تحت تاثیر انتظارات بازار و تغییرات حباب نیز قرار دارد.
در سایر قطعات نیز روند افزایشی بوده، اما شدت رشد متفاوت بوده است. نیمسکه از ۹۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در سوم فروردین به ۱۲۱ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در ۳۱ شهریور رسیده و حدود ۲۴.۶ درصد افزایش قیمت داشته است. ربعسکه نیز در همین بازه از ۵۶ میلیون تومان به ۶۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده و رشد ۱۳ درصدی را ثبت کرده است. سکه گرمی اما رفتار متفاوتی داشته است. این قطعه از ۱۷ میلیون و ۸۵۹ هزار تومان در سوم فروردین به ۳۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در ۳۱ شهریور رسیده است. به این ترتیب، قیمت سکه گرمی حدود ۱۵ میلیون و ۳۴۱ هزار تومان افزایش یافته و بازدهی آن به حدود ۸۵.۹ درصد رسیده است. فاصله قابلتوجه میان بازدهی سکه گرمی و سکه امامی نشان میدهد که قطعات کوچک سکه میتوانند تحت تاثیر شرایط عرضه و تقاضا و تغییرات حباب، رفتاری متفاوت از ارزش طلای پایه داشته باشند.
نیمه نخست سال ۱۴۰۵ را نمیتوان از تحولات سیاسی و جنگی جدا کرد. در ماههای گذشته، درگیری ایران، آمریکا و اسرائیل و سپس تداوم فشارهای سیاسی و اقتصادی، ریسک جدیدی را وارد محاسبات فعالان اقتصادی کرد. این تحولات علاوه بر بازار ارز، بر بازارهای طلا، سهام و کالا نیز اثر گذاشت و نقش انتظارات را در معاملات پررنگتر کرد.
در داخل نیز فشارهای اقتصادی با مسائل تجارت خارجی و محدودیتهای انتقال منابع ارزی گره خورد. تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا و افزایش تنش بر سر مسیرهای تجاری و تنگه هرمز برای بازاری مانند ارز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا هرگونه افزایش نگرانی درباره دسترسی به منابع ارزی میتواند انتظارات معاملهگران را تغییر دهد. نتیجه چنین فضایی، افزایش تقاضا برای داراییهایی است که بخشی از فعالان بازار آنها را پوششی در برابر افت ارزش پول ملی میدانند. با این حال، رفتار بازارها یکطرفه نبوده است. هر خبر سیاسی مثبت یا منفی میتواند در مدت کوتاهی جهت معاملات را تغییر دهد؛ همانطور که در شهریور نیز نوسان دلار به سرعت به بازار طلا و سکه منتقل شد.
بورس تهران اما داستان متفاوتی دارد. بازار سرمایه پس از حدود ۸۰ روز توقف و تعطیلی ناشی از شرایط جنگی و تنشهای سیاسی، فعالیت خود را از سر گرفت. در نخستین روز بازگشایی، شاخص کل در محدوده ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد قرار گرفت و بازار معاملات خود را در فضایی متفاوت از قبل دنبال کرد. در ادامه، شاخص کل به مسیر صعودی وارد شد و در ۳۱ شهریور با افت قابل توجه، به ۷ میلیون و ۱۶۷ هزار واحد رسید.
به این ترتیب، شاخص کل بورس از زمان بازگشایی در محدوده ۳ میلیون و ۷۱۶ هزار واحد، حدود ۳ میلیون و ۴۵۱ هزار واحد افزایش یافته و رشد حدود ۹۲.۹ درصدی را ثبت کرده است. شیء ناشناخته با این حال، حرکت شاخص کل به معنای صعود یکپارچه همه بازار نبود. در همان روز شاخص کل با افت قابل توجهی مواجه شد. این واگرایی نشان میدهد که بخشی از رشد شاخص کل تحت تاثیر نمادهای بزرگ و شاخصساز بوده است.
از سوی دیگر، افزایش نرخ ارز برای شرکتهای صادراتمحور و برخی صنایع میتواند از مسیر افزایش درآمدهای ریالی اهمیت داشته باشد، اما همزمان ریسک سیاسی، محدودیت تجارت خارجی، هزینه تامین مالی و ابهام در چشمانداز تولید میتواند بر ارزشگذاری سهام فشار وارد کند. بنابراین بورس نسبت به دلار و طلا، معادله پیچیدهتری دارد و واکنش آن الزاماً هماندازه بازارهای ارز و طلا نیست.
نیمه دوم سال در شرایطی آغاز میشود که متغیرهای اثرگذار بر بازار ارز و طلا همچنان فعالاند. دلار در پایان شهریور در محدوده بالای ۲۳۰ هزار تومان قرار دارد و در میانه ماه نیز تا حوالی ۲۳۷ هزار تومان بالا رفته است. از طرف دیگر، تنشهای سیاسی، تحریمها، محدودیتهای تجاری و نگرانی درباره مسیر درآمدهای ارزی همچنان بخشی از ریسک بازار را تشکیل میدهند. یک مسیر برای نیمه دوم سال، کاهش تنش و باز شدن بخشی از مسیرهای تجاری و ارزی است.
در چنین شرایطی، فشار تقاضای احتیاطی از بازار ارز و طلا میتواند کاهش پیدا کند و بخشی از نوسانات ناشی از ریسک سیاسی تخلیه شود. کاهش ریسک سیاسی همچنین میتواند بر رفتار سرمایهگذاران در بازار سهام اثر بگذارد و بخشی از ابهام موجود در چشمانداز فعالیت شرکتها را کاهش دهد.
مسیر دیگر، تداوم فشارهای سیاسی و اقتصادی است. در این وضعیت، نرخ ارز همچنان یکی از متغیرهای اصلی بازار باقی میماند و هر شوک جدید میتواند دوباره تقاضا برای طلا و سکه را افزایش دهد. در چنین شرایطی نیز مسیر طلا تنها به اونس جهانی وابسته نخواهد بود و نرخ دلار همچنان نقش مهمی در قیمتگذاری بازار داخلی خواهد داشت. در کنار این دو مسیر، احتمال نوسان رفتوبرگشتی نیز وجود دارد؛ یعنی نه گشایش سیاسی تعیینکنندهای اتفاق بیفتد و نه بحران جدیدی شکل بگیرد. در چنین شرایطی بازارها بیش از آنکه روندی یکطرفه داشته باشند، به اخبار، نرخ ارز، دادههای تورمی و تحولات سیاسی روزانه واکنش نشان خواهند داد.
عملکرد بازارها در نیمه نخست سال نشان میدهد که بازارهای دارایی در اقتصاد ایران همچنان به نرخ ارز و ریسک سیاسی حساساند. رشد ۳۷.۳ درصدی طلای ۱۸ عیار در کنار افزایش حدود ۴۷.۵ درصدی دلار، در حالی رخ داده که اونس جهانی در مقایسه نقطهای مورد بررسی حدود ۲.۹ درصد کاهش داشته است.
در بازار سکه نیز سکه امامی بیش از ۴۷ میلیون تومان افزایش قیمت داشته، در حالی که نیمسکه و ربعسکه به ترتیب حدود ۲۴.۶ و ۱۳ درصد رشد کردهاند. سکه گرمی نیز با رشد حدود ۸۵.۹ درصدی، فاصله قابلتوجهی با سایر قطعات ثبت کرده است؛ اختلافی که اهمیت حباب و شرایط عرضه و تقاضا در قطعات کوچکتر را برجسته میکند.
اکنون در آستانه نیمه دوم سال، بازارها بیش از آنکه فقط به نمودار قیمت نگاه کنند، چشم به سیاست خارجی، مسیر تجارت، درآمدهای ارزی، وضعیت تحریمها، تحولات تنگه هرمز، نرخ تورم و سیاست پولی دوختهاند. به همین دلیل، مسیر بازارها در ماههای پیشرو تابع یک متغیر واحد نخواهد بود و تغییر همزمان این عوامل میتواند آرایش سرمایه میان دلار، طلا، سکه و بورس را دوباره تغییر دهد.
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: