دکتر اشرف تشکری اظهار داشت: افسردگی میتواند از سنین پایین و حتی دوران کودکی آغاز شود و با افزایش سن، احتمال بروز آن افزایش پیدا میکند. دوران بلوغ نیز از مراحل بسیار مهم زندگی است و شیوع افسردگی در این دوره میتواند به میزان قابل توجهی برسد، بنابراین والدین باید از ویژگیها و تغییرات این دوره شناخت کافی داشته باشند.
وی با اشاره به برخی علائم هشداردهنده افسردگی در کودکان افزود: گریههای طولانی، بیدلیل و بیش از حد، تحریکپذیری، زود عصبانی شدن، کاهش علاقه به بازی و فعالیتهای مورد علاقه و ناتوانی در لذت بردن از فعالیتهای معمول میتواند از نشانههای اولیه افسردگی در کودکان باشد. همچنین کودکانی که کمتر لبخند میزنند یا حتی با مشکلاتی در وزنگیری و رشد مواجه هستند، نیازمند توجه و بررسی بیشتری هستند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، وراثت را یکی از عوامل مؤثر در بروز افسردگی عنوان کرد و گفت: هرچه افسردگی از سنین پایینتری آغاز شود، نقش عوامل ژنتیکی در آن پررنگتر میشود. از سوی دیگر، والدینی که خود با علائم افسردگی مواجه هستند، ممکن است علاوه بر انتقال زمینه ژنتیکی، به دلیل شرایط روحی و محیطی، فضای خانوادگی مستعدتری برای بروز مشکلات روانی در کودک ایجاد کنند.
دکتر تشکری ادامه داد: شناخت نیازهای کودک و داشتن انتظارات متناسب با سن و مرحله رشد از اهمیت زیادی برخوردار است. والدین باید بدانند کودک در هر مرحله از رشد چه نیازهایی دارد و چه میزان انتظار از او متناسب با سن و تواناییهایش است. فراهم کردن محیطی امن، باثبات و متناسب با نیازهای رشدی کودک میتواند نقش مهمی در سلامت روان او داشته باشد.
وی همچنین برخی مشکلات رشدی و بیماریهای جسمی را از عوامل زمینهساز مشکلات روانی در کودکان دانست و بیان کرد: اختلالات ارتباطی، مشکلات مربوط به رشد گفتار و زبان و اختلالات حرکتی میتوانند کودک را مستعد مشکلات عاطفی و افسردگی کنند. در برخی موارد نیز والدین به دلیل ناآگاهی، قادر به درک صحیح مشکلات کودک نیستند و همین مسئله میتواند روند شناسایی و درمان را به تأخیر بیندازد.
این فوقتخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با اشاره به شرایط کودکان مبتلا به بیماریهای مزمن گفت: کودکانی که به دلیل بیماریهایی مانند دیابت، اختلالات تشنجی یا سایر بیماریهای مزمن، به طور مکرر در بیمارستان بستری میشوند، دفعات زیادی به پزشک مراجعه میکنند یا تحت آزمایشها و تصویربرداریهای متعدد قرار میگیرند، ممکن است بیشتر در معرض مشکلات روحی و افسردگی قرار داشته باشند. دوری مکرر از خانواده و قرار گرفتن در محیط بیمارستان نیز میتواند بر سلامت روان این کودکان تأثیرگذار باشد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز بر ضرورت افزایش آگاهی خانوادهها درباره اختلالات روانی شایع در کودکان و نوجوانان تأکید کرد و گفت: والدین باید علائم هشدار را بشناسند و در صورت مشاهده تغییرات مستمر در رفتار، خلق، خواب، اشتها، فعالیت و روابط اجتماعی کودک، موضوع را جدی بگیرند و از متخصصان کمک بگیرند.
دکتر تشکری با اشاره به پیامدهای دوران همهگیری کرونا و خانهنشینی کودکان و نوجوانان خاطرنشان کرد: در دوران کرونا، کودکان و نوجوانان برای مدت طولانی در خانه ماندند و ارتباطات اجتماعی، رفتوآمدها و تعاملات خانوادگی و اجتماعی آنها به شکل قابل توجهی محدود شد. این مسئله بهویژه برای کودکان خردسال که در سنین حساس رشد اجتماعی و زبانی قرار داشتند، اهمیت بیشتری داشت.
وی افزود: کودکانی که در دوره کرونا باید مهارتهای اجتماعی، ارتباط با همسالان و مهارتهای گفتاری را تجربه میکردند یا برای نخستین بار وارد مهدکودک، پیشدبستانی و مدرسه میشدند، با محدودیتهایی مواجه شدند که آثار آن را در کار بالینی نیز مشاهده میکنیم؛ برخی از این کودکان اکنون بزرگتر شدهاند، اما همچنان در زمینه ارتباطات اجتماعی و سازگاری با محیط آموزشی با مشکلاتی مواجه هستند.
این فوقتخصص روانپزشکی کودک و نوجوان تصریح کرد: لازم است خانوادهها با استفاده از آموزش و برنامههای مناسب، مهارتهای اجتماعی، ارتباط با دیگران، همکاری و باهمبودن را در کودکان تقویت کنند تا بخشی از این کمبودهای تجربهشده، جبران شود.
وی یکی دیگر از چالشهای سلامت روان کودکان و نوجوانان را تغییر سبک زندگی و استفاده بیش از اندازه از رسانههای دیجیتال دانست و گفت: امروزه استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی به بخش جداییناپذیری از زندگی خانوادهها تبدیل شده است و گاهی مشاهده میشود که والدین، فرزندان و حتی خواهر و برادرهای بزرگتر، ساعتهای زیادی را در فضای مجازی سپری میکنند.
دکتر تشکری ادامه داد: مسئله وابستگی و استفاده افراطی از اینترنت و رسانههای دیجیتال، موضوع مهمی است که در ارزیابیهای بالینی کودکان و نوجوانان نیز باید مورد توجه قرار گیرد. هنگام بررسی شرایط کودک، میزان و نوع استفاده او از رسانهها نیز باید بررسی شود، چراکه استفاده طولانیمدت و بدون مدیریت میتواند بر ابعاد مختلف زندگی کودک تأثیر بگذارد.
این فوقتخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد رسانهای خانوادهها تصریح کرد: پیش از آنکه انتظار داشته باشیم که کودکان و نوجوانان استفاده صحیحی از رسانهها و فناوریهای جدید داشته باشند، باید والدین آموزش ببینند و شیوه درست استفاده از این ابزارها را بیاموزند. استفاده از هوش مصنوعی و گفتوگو با ابزارهای مبتنی بر آن میتواند در برخی شرایط مفید باشد، اما این استفاده باید آگاهانه، متناسب با سن کودک و تحت نظارت والدین انجام شود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با اشاره به آثار منفی استفاده افراطی از تلفن همراه بر سبک زندگی کودکان گفت: استفاده طولانیمدت از رسانهها میتواند فعالیت فیزیکی کودک و نوجوان را کاهش دهد، الگوی تغذیه را مختل کند و زمان تعامل اعضای خانواده با یکدیگر را کاهش دهد. همچنین اختلال در خواب یکی دیگر از پیامدهای مهم استفاده بیرویه از این ابزارهاست و گاهی شاهد کودکانی هستیم که شبها تا صبح بیدار میمانند و در طول روز میخوابند.
وی توضیح داد: کاهش فعالیت فیزیکی، اختلال خواب، کاهش ارتباطات خانوادگی و سبک زندگی نامناسب، همگی عواملی هستند که در پیشگیری از افسردگی باید مورد توجه قرار گیرند؛ بنابراین خانوادهها باید برای ایجاد سبک زندگی سالم، فعالیت بدنی مناسب، خواب منظم و تعاملات خانوادگی، زمان مشخصی در نظر بگیرند.
دکتر تشکری با تأکید بر اهمیت عوامل محافظتی در برابر افسردگی گفت: یکی از مهمترین عوامل محافظتی، رابطه سالم و مؤثر میان والد و کودک است. خانواده نخستین محیط اجتماعی است که کودک با آن مواجه میشود و نوع رابطه او با پدر و مادر تأثیر بسیار زیادی بر احساس امنیت و سلامت روان وی دارد.
وی در پایان اظهار داشت: هم پدر و هم مادر در شکلگیری سلامت روان کودک نقش مهمی دارند و والدین باید آموزش ببینند که چگونه رابطهای مناسب با فرزند خود برقرار کنند و چگونه یک دلبستگی ایمن و مطمئن در کودک شکل دهند. کودک زمانی میتواند با آرامش رشد کند که در محیطی امن، باثبات و حمایتگر احساس اطمینان داشته باشد و این مسئله یکی از مهمترین پایههای پیشگیری از مشکلات روانی در سالهای بعدی زندگی است.
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: