پژوهشگران در مطالعهای که در مجله Nature Communications منتشر شده، ارتباط میان کیفیت رژیم غذایی و شاخصهای پیری بیولوژیکی را بررسی کردند. نتایج نشان میدهد افرادی که تغذیه سالمتری دارند، در برخی نشانگرهای مولکولی مرتبط با پیری، تغییرات آهستهتری را تجربه میکنند؛ موضوعی که در چندین الگوی غذایی متفاوت مشاهده شد.
سن تقویمی تعداد سالهایی است که از تولد فرد گذشته، اما سن بیولوژیکی تلاش میکند وضعیت فرسودگی و تغییرات بدن را در سطح مولکولی نشان دهد. در این پژوهش، محققان از ساعتهای اپیژنتیک برای بررسی این فرایند استفاده کردند. این ساعتها بر پایه تغییرات شیمیایی موسوم به متیلاسیون DNA، شاخصهایی از روند پیری را محاسبه میکنند.
برای این منظور، نمونههای خون و اطلاعات غذایی حدود ۷۵۰۰ نفر بررسی شد. این افراد از دو جمعیت مطالعاتی در آلمان بودند: ۶۴۷۰ نفر از مطالعه راینلند و ۱۰۳۴ نفر از مطالعه EPIC-Potsdam که برای تأیید مستقل یافتهها مورد استفاده قرار گرفت.
بررسی ۱۰ الگوی غذایی سالم
محققان عادات غذایی شرکتکنندگان را با ۱۰ الگوی غذایی شناختهشده مقایسه کردند. این الگوها شامل رژیم مدیترانهای، نوردیک، DASH، MIND، رژیمهای گیاهی و چند الگوی دیگر بودند.
نکته مهم این بود که این رژیمها الزاماً افراد یکسانی را بهعنوان «پیرو تغذیه سالم» شناسایی نمیکردند. ممکن بود فردی بر اساس معیار یک رژیم امتیاز بالایی داشته باشد، اما بر اساس معیار رژیمی دیگر امتیاز پایینی بگیرد. در واقع، کمتر کسی همزمان مطابق تمام معیارهای مورد بررسی، تغذیهای کاملاً سالم داشت.
با وجود این تفاوتها، ارتباط کلی میان کیفیت بالاتر رژیم غذایی و کندتر بودن پیری بیولوژیکی در هر ۱۰ الگوی غذایی مشاهده شد. پژوهشگران تأکید کردند که تفاوت میان رژیمها از نظر شدت اثر وجود داشت، اما در مجموع، تصویر کلی از اهمیت داشتن یک الگوی تغذیه سالم حمایت میکرد.
حدود ۸۵۰ هزار نقطه از DNA بررسی شد
برای اندازهگیری پیری بیولوژیکی، پژوهشگران از سه ساعت اپیژنتیک استفاده کردند و تقریباً ۸۵۰ هزار جایگاه در DNA را بررسی کردند؛ پوششی که به گفته تیم پژوهش، تقریباً دو برابر بسیاری از مطالعات قبلی در این زمینه است.
تحلیلهای مولکولی همچنین نشان داد بیش از ۷۰ درصد مسیرهای زیستی که تحت تأثیر الگوهای غذایی مختلف قرار گرفته بودند، میان رژیمها مشترک بودند. این مسیرها به فرایندهایی مانند ساختار سلولی، پیامرسانی سلولی و متابولیسم مربوط میشوند؛ فرایندهایی که در پیری و بیماریهای مزمن نقش دارند.
در عین حال، برخی مسیرهای زیستی اختصاصیتر نیز مشاهده شد. برای نمونه، مسیرهای مرتبط با سلامت قلب بیشتر با الگوی DASH و مسیرهای مرتبط با شناخت و حافظه با رژیم MIND ارتباط داشتند. این یافته میتواند نشان دهد که در کنار اثرات مشترک تغذیه سالم، برخی الگوهای غذایی ممکن است مزایای اختصاصیتری نیز داشته باشند.
افراد سیگاری بیشتر از تغذیه سالم سود میبرند؟
یکی دیگر از یافتههای جالب مطالعه این بود که ارتباط میان تغذیه سالم و شاخصهای کندتر پیری بیولوژیکی در افراد سیگاری قویتر دیده شد. پژوهشگران احتمال میدهند اثرات زیانبار گسترده سیگار باعث شود بهبود کیفیت تغذیه در این گروه با تغییرات قابلتوجهتری همراه باشد؛ با این حال، این یافته به معنای خنثی شدن آسیبهای سیگار با رژیم غذایی سالم نیست.
محققان همچنین تأکید کردند که نتایج این پژوهش به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست؛ بلکه مطالعه، ارتباط میان کیفیت رژیم غذایی و شاخصهای اپیژنتیکی پیری را نشان میدهد.
پیام اصلی: رژیم بینقص لازم نیست
به گفته پژوهشگران، یکی از کاربردیترین پیامهای این مطالعه این است که برای تغذیه سالم و حمایت از روند سالمندی، الزاماً یک رژیم غذایی واحد و بینقص وجود ندارد. الگوهای غذایی مختلف میتوانند با کندتر بودن پیری بیولوژیکی ارتباط داشته باشند و همین موضوع امکان سازگار کردن تغذیه سالم با سلیقه، فرهنگ و شرایط فردی را فراهم میکند.
این مطالعه توسط مرکز آلمانی بیماریهای نورودژنراتیو (DZNE) و با استفاده از دادههای دو جمعیت مطالعاتی انجام شده و نتایج آن در Nature Communications در ۲۹ اوت ۲۰۲۶ منتشر شده است.
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: