هفت عادت روزانه‌ای که بی‌سروصدا مغز را نابود می‌کند

دکتر رندی دامیکو، مدیر برنامه متاستاز تومور مغز و ستون فقرات در بخش جراحی مغز و اعصاب بیمارستان نورث‌ول لنوکس هیل، درباره برخی عادات روزانه که مستقیماً بر سلامت شناختی در درازمدت تأثیر می‌گذارند، هشدار داد. وی در گفت‌وگو با روزنامه پست توضیح داد که ژن‌ها تمام داستان را نمی‌گویند، زیرا سبک زندگی روزمره برجسته‌ترین نقش را در محافظت یا تضعیف توانایی‌های ذهنی ایفا می‌کند. دامیکو در همین راستا هفت عادت روزانه را که بی‌سروصدا به مغز آسیب می‌رسانند، شناسایی و راهکارهای برخورد با آنها را تشریح کرده است. نشستن و بی‌کار ماندن کمبود فعالیت بدنی بر سلامت عروق خونی که مغز را تغذیه می‌کنند، تأثیر منفی می‌گذارد. انجمن قلب آمریکا ۱۵۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید در هفته را برای حفظ جریان خون و سلامت سلول‌های مغزی توصیه می‌کند. بی‌توجهی به خواب الگوهای خواب ناکافی یا نامنظم، تمرکز، حافظه، خلق‌وخو و سلامت متابولیک را مختل می‌کند. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها توصیه می‌کنند بزرگسالان هر شب حداقل ۷ ساعت بخوابند، زیرا مغز در طول خواب مشغول تثبیت اطلاعات و خاطرات و انجام تعمیرات عصبی است. غذاهای فوق فرآوری‌شده رژیم غذایی سرشار از غذاهای تصفیه‌شده و فوق فرآوری‌شده و کمبود سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، چربی‌های سالم و پروتئین‌ها با وخامت سلامت عروق مغزی مرتبط است، زیرا این غذاها بر فشار خون، کلسترول و گلوکز تأثیر می‌گذارند. قانون طلایی دامیکو برای تغذیه این است: «آنچه برای شریان‌ها و قلب شما مفید است، برای مغز شما نیز مفید است.» نادیده گرفتن شاخص‌های سلامت بیماری‌هایی مانند فشار خون بالا و دیابت به رگ‌های خونی مسئول تأمین اکسیژن و مواد مغذی مغز آسیب می‌رسانند. متخصصان نسبت به نادیده گرفتن آنها صرفاً به دلیل نبود علائم فوری هشدار می‌دهند، زیرا این بیماری‌ها در طول سال‌ها به‌طور خاموش شکل می‌گیرند و عوارض شناختی جدی بر جای می‌گذارند. حالت پراکندگی مصرف مداوم توجه با اعلان‌های رسانه‌های اجتماعی و مرور منفعلانه اخبار باعث حواس‌پرتی و آسیب به حافظه و تمرکز می‌شود. دامیکو توصیه می‌کند «بی‌حوصلگی را به زندگی بازگردانید» و مغز را برای نظم و تمرکز آموزش دهید؛ برای نمونه، خواندن کتاب به دور از صفحه نمایش. ارتباط واقع‌بینانه انزوای اجتماعی یک عامل خطر است که می‌تواند سرآغاز زوال شناختی و زوال عقل باشد. دامیکو تأکید می‌کند تماشای هزاران نفر روی صفحه نمایش، جایگزینی برای تعامل اجتماعی رو در رو با افراد دیگر نیست؛ تعاملی که مغز را به کار وا می‌دارد و زبان، حافظه و پردازش عاطفی را فعال می‌کند. تنظیم احساسات تکیه بر نیکوتین برای تمرکز یا الکل برای آرامش، به سلامت عصبی و عروقی آسیب می‌رساند و وابستگی رفتاری و روانی خطرناکی را برای مقابله با استرس و خستگی ایجاد می‌کند. پزشکان توصیه می‌کنند مکانیسم‌های سالم جایگزین برای تنظیم این حالات روانی، بدون مواد خارجی، پیدا شود. این هفت عادت در ظاهر ساده و بی‌ضرر به نظر می‌رسند، اما اثر تجمعی آنها در طول سال‌ها می‌تواند به کاهش توانایی‌های شناختی، ضعف حافظه و افزایش خطر زوال عقل منجر شود. به گفته دامیکو، آگاهی از این رفتارها و اصلاح تدریجی آنها، مؤثرترین راه برای محافظت از مغز در برابر آسیب‌های خاموش و تدریجی است.