گرفتگی یا تنگ شدن شریانها معمولا حاصل یک فرایند تدریجی به نام آترواسکلروز است؛ فرایندی که در آن پلاک در دیواره رگها شکل میگیرد و میتواند به مرور باعث کاهش جریان خون شود. عوامل متعددی در ایجاد و پیشرفت این فرایند نقش دارند و رژیم غذایی یکی از آن هاست.
با این حال، نمیتوان یک غذای خاص را عامل مستقیم «بسته شدن» شریانها دانست. شواهد علمی بیشتر بر الگوی کلی تغذیه و جایگزین کردن چربیهای ناسالم با چربیهای غیراشباع، مصرف بیشتر سبزیجات، میوه ها، غلات کامل، حبوبات و منابع پروتئینی سالم و کاهش غذاهای فوق فرآوری شده تأکید دارند.
چربیهای اشباع؛ یکی از عوامل مهم
مصرف زیاد چربیهای اشباع میتواند سطح LDL یا همان کلسترول بد خون را افزایش دهد. بالا بودن LDL در طول زمان با افزایش خطر بیماری قلبی و سکته مغزی ارتباط دارد. به همین دلیل، انجمن قلب آمریکا توصیه میکند چربیهای اشباع محدود شوند و به جای آنها از منابع چربی غیراشباع استفاده شود.
چربیهای اشباع در مواد غذایی مختلفی مانند گوشتهای پرچرب، کره، خامه، برخی پنیرهای پرچرب، بستنی و پوست ماکیان وجود دارند. البته وجود چربی اشباع در یک ماده غذایی به این معنا نیست که آن ماده باید به طور کامل از رژیم غذایی حذف شود؛ مقدار مصرف و الگوی کلی رژیم اهمیت دارد.
گوشتهای فرآوری شده
سوسیس، کالباس، هات داگ و سایر گوشتهای فرآوری شده معمولا حاوی مقادیر قابل توجهی نمک و در برخی موارد چربی اشباع هستند. مصرف زیاد این محصولات با الگوهای غذایی نامطلوب برای سلامت قلب همراه است.
برای مصرف گوشت، انتخاب انواع کم چرب و کمتر فرآوری شده و جایگزین کردن بخشی از گوشت با حبوبات، ماهی، مغزها و دانهها میتواند با توصیههای تغذیهای قلب محور سازگارتر باشد.
غذاهای سرخ شده و محصولات حاوی چربی ترانس
چربیهای ترانس صنعتی از مهمترین انواع چربیهایی هستند که باید از مصرف آنها پرهیز کرد. این چربیها میتوانند LDL را افزایش دهند و با افزایش خطر بیماری قلبی همراه باشند. برخی محصولات صنعتی، غذاهای سرخ شده و محصولات پخته شده بسته بندی شده ممکن است حاوی چربی ترانس یا روغنهای هیدروژنه باشند؛ بنابراین هنگام خرید محصولات بسته بندی شده، توجه به برچسب تغذیهای و انتخاب محصولاتی با چربی ترانس صفر یا بدون روغنهای تا حدی هیدروژنه اهمیت دارد.
کره و لبنیات پرچرب
کره، خامه، برخی پنیرهای پرچرب و سایر لبنیات پرچرب منابع چربی اشباع هستند. کاهش مصرف این مواد و انتخاب لبنیات کم چرب در چارچوب یک رژیم غذایی سالم میتواند به کاهش دریافت چربی اشباع کمک کند.
البته نمیتوان گفت همه لبنیات برای شریانها مضر هستند. توصیههای جدید تغذیهای بیشتر بر کیفیت کلی رژیم و انتخاب نوع مناسب مواد غذایی تمرکز دارند.
شیرینیها و کربوهیدراتهای تصفیه شده
دونات، شیرینیهای صنعتی، کیکها و بسیاری از محصولات قنادی علاوه بر قند افزوده، ممکن است حاوی چربیهای اشباع و مقدار زیادی کالری باشند. مصرف زیاد این محصولات میتواند کیفیت کلی رژیم غذایی را کاهش دهد.
راهنمای سال ۲۰۲۶ انجمن قلب آمریکا نیز بر محدود کردن قندهای افزوده و انتخاب غلات کامل به جای غلات تصفیه شده تأکید میکند.
فست فود و غذاهای فوق فرآوری شده
همبرگرهای پرچرب، برخی انواع پیتزا، سیب زمینی سرخ شده و سایر غذاهای فوق فرآوری شده ممکن است همزمان مقدار زیادی چربی اشباع، نمک و کالری داشته باشند. مشکل اصلی چنین غذاهایی نیز صرفا یک ماده تشکیل دهنده نیست، بلکه ترکیب نامطلوب چند عامل غذایی و مصرف مکرر آن هاست.
برای سلامت قلب، توصیههای جدید بر کاهش مصرف غذاهای فوق فرآوری شده و انتخاب بیشتر مواد غذایی کم فرآوری شده تأکید دارند.
تخم مرغ را نباید در فهرست «غذاهای مسدودکننده شریان» قرار داد
تخم مرغ حاوی کلسترول غذایی است، اما تصور قدیمی که مصرف تخم مرغ به طور مستقیم باعث گرفتگی شریانها میشود، با شواهد فعلی سازگار نیست.
انجمن قلب آمریکا در راهنمای جدید خود اعلام کرده است که برای بیشتر افراد، کلسترول غذایی دیگر هدف اصلی برای کاهش خطر بیماری قلبی محسوب نمیشود و تمرکز باید بیشتر بر الگوی کلی رژیم غذایی و کیفیت چربیها باشد.
بنابراین، نمیتوان صرفا بر اساس وجود کلسترول در زرده، تخم مرغ را غذایی «شریان بندآور» معرفی کرد.
روغن مصرفی مهم است؛ اما نوع چربی اهمیت بیشتری دارد
این تصور که همه روغنهای گیاهی برای قلب مضر هستند، درست نیست. بسیاری از روغنهای مایع گیاهی حاوی چربیهای غیراشباع هستند و جایگزین کردن آنها با چربیهای اشباع میتواند برای سلامت قلب مفید باشد. روغن زیتون، کانولا، سویا و آفتابگردان از جمله گزینههایی هستند که در الگوهای غذایی قلب محور مورد توجه قرار گرفتهاند.
البته سالمتر بودن یک روغن به معنای مصرف نامحدود آن نیست؛ روغنها همچنان منبع پرکالری چربی هستند و مقدار مصرف اهمیت دارد.
چه چیزی برای شریانها بهتر است؟
یک رژیم غذایی مناسب قلب فقط درباره حذف غذاها نیست. مصرف بیشتر سبزیجات و میوه ها، غلات کامل، حبوبات، ماهی، مغزها و دانهها و استفاده از چربیهای غیراشباع به جای چربیهای اشباع، در کنار کاهش غذاهای فوق فرآوری شده، قندهای افزوده و نمک، از اصول اصلی الگوی غذایی قلب محور هستند.
همچنین کنترل فشار خون، کلسترول LDL، قند خون، وزن بدن، فعالیت بدنی و ترک سیگار در کاهش خطر بیماریهای قلبی عروقی اهمیت دارند؛ بنابراین سلامت شریانها نتیجه یک ماده غذایی منفرد نیست؛ مجموعهای از عادات و عوامل خطر در طول زمان در این زمینه نقش دارند.
این مطلب صرفا جنبه اطلاع رسانی دارد و جایگزین تشخیص، درمان یا توصیه پزشکی نیست. اگر کلسترول بالا، دیابت، فشار خون بالا یا سابقه بیماری قلبی عروقی دارید، درباره رژیم غذایی و نیاز به تغییرات درمانی با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
منبع: عصر ایران
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: