عصرایران- بیدار شدن کوتاه مدت در طول شب لزوما نشانه اختلال خواب نیست و ممکن است بخشی از روند طبیعی خواب باشد. مشکل زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که بیداری ها مکرر باشند، بازگشت به خواب دشوار شود یا فرد در طول روز احساس خستگی و خواب آلودگی داشته باشد. بیدار شدن مکرر در شب می تواند با عواملی مانند محیط نامناسب خواب، استرس، مصرف برخی مواد و داروها یا بعضی اختلالات خواب ارتباط داشته باشد.
یکی از دلایل شایع بیدار شدن در شب، نیاز به استفاده از سرویس بهداشتی است. مصرف زیاد مایعات نزدیک زمان خواب، نوشیدنی های کافئین دار و الکل می توانند دفعات ادرار شبانه را افزایش دهند. در عین حال، ادرار کردن مکرر در شب همیشه فقط به میزان مصرف آب مربوط نیست و گاهی می تواند با مشکلاتی مانند بزرگ شدن پروستات، دیابت، بیماری های کلیوی یا آپنه خواب ارتباط داشته باشد.
کاهش مصرف مایعات در ساعات پایانی شب، بدون ایجاد کم آبی بدن، ممکن است برای بعضی افراد مفید باشد. برخلاف ادعای مطرح شده در نسخه قدیمی این مطلب، شواهدی برای توصیه به مصرف آب همراه با نمک دریایی پیش از خواب به منظور جلوگیری از ادرار شبانه وجود ندارد و چنین روشی نباید به عنوان راهکار عمومی پیشنهاد شود.
دمای نامناسب اتاق می تواند خواب را مختل کند. گرمای زیاد، سروصدای محیط و نور از عواملی هستند که می توانند باعث دشوار شدن حفظ خواب شوند. به همین دلیل توصیه می شود اتاق خواب تا حد امکان خنک، تاریک و آرام باشد.
عدد مشخصی برای دمای ایده آل همه افراد وجود ندارد، زیرا نیاز حرارتی افراد متفاوت است. انتخاب لباس خواب، ملحفه و دمای اتاق باید به گونه ای باشد که فرد در طول شب بیش از حد گرم یا سرد نشود.
استفاده از گوشی هوشمند، تبلت، رایانه یا تماشای تلویزیون نزدیک زمان خواب می تواند با خواب تداخل داشته باشد. نور مصنوعی در ساعات پایانی شب می تواند بر ساعت زیستی بدن و ترشح ملاتونین اثر بگذارد و در برخی افراد خوابیدن یا حفظ خواب را دشوارتر کند.
بهتر است در ساعات پیش از خواب نور محیط کاهش پیدا کند و استفاده از نمایشگرها به حداقل برسد. خاموش کردن اعلان های گوشی و دور نگه داشتن آن از تخت نیز می تواند به کاهش تحریک ذهنی و وقفه های خواب کمک کند.
الکل ممکن است در ابتدا احساس خواب آلودگی ایجاد کند، اما خواب پس از مصرف آن قطعا کیفیت مطلوبی ندارد. مصرف الکل خواب را تکه تکه می کند. همچنین الکل شدیدا بر مراحل مختلف خواب، از جمله خواب REM، اثر می گذارد و در افراد مستعد، اختلالات تنفسی هنگام خواب را تشدید کند.
استرس و نگرانی می توانند یکی از عوامل مهم دشواری در به خواب رفتن و باقی ماندن در خواب باشند. نگرانی درباره کار، مسائل خانوادگی، وضعیت مالی یا حتی نگرانی درباره اینکه «امشب هم نمی توانم بخوابم» می تواند چرخه بی خوابی را تشدید کند.
تنظیم ساعت خواب و بیداری، کاهش نور و فعالیت های تحریک کننده در ساعات پایانی شب و استفاده از روش های آرام سازی می توانند به بهبود خواب کمک کنند. برای بی خوابی طولانی مدت، درمان شناختی رفتاری برای بی خوابی یا CBT-I یکی از روش های درمانی اصلی محسوب می شود.
اگر بیدار شدن های مکرر برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، بازگشت به خواب دشوار باشد یا خواب نامناسب بر فعالیت های روزانه اثر بگذارد، بهتر است علت آن بررسی شود. خروپف شدید، توقف یا قطع تنفس هنگام خواب، بیدار شدن همراه با احساس خفگی و ادرار کردن مکرر در شب نیز می توانند از نشانه های آپنه خواب باشند.
در صورت تداوم مشکل، ثبت زمان خواب، بیداری های شبانه، مصرف کافئین و داروها و زمان بیدار شدن صبحگاهی برای یک تا دو هفته می تواند اطلاعات مفیدی برای ارزیابی مشکل فراهم کند.
این مطلب صرفا برای افزایش آگاهی است و جایگزین تشخیص، درمان یا توصیه پزشکی نیست. در صورت تداوم بیداری های شبانه، خواب آلودگی روزانه یا وجود علائم دیگری مانند خروپف شدید و وقفه تنفسی، با پزشک مشورت کنید. همچنین پیش از مصرف هرگونه دارو یا مکمل، تغییر دوز دارو یا استفاده درمانی از روش های مختلف، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: